100 dni płaczu - czyli kolka niemowlęca

6 listopada 2017, ZDROWIE & ODŻYWIANIE Patrycja Deja
100 dni płaczu - czyli kolka niemowlęca

Co to jest kolka? Kolka niemowlęca nie jest chorobą, a zaburzeniem (zespołem objawów) nie mającym żadnego wpływu na rozwój i dalsze życie dziecka. Kolka występuje najczęściej pomiędzy 3 tygodniem, a 5 miesiącem życia, nie wymaga specjalistycznego leczenia, a jej zdiagnozowanie polega jedynie na obserwacji dziecka.



O kolce niemowlęcej możemy mówić kiedy:

- dotychczas spokojne dziecko ma napady, trudnego do utulenia płaczu;

- nagle robi się czerwone na twarzy, podkurcza nóżki i przeraźliwie płacze;

- podczas płaczu brzuszek jest wzdęty, twardy i opuchnięty;

- dziecko podczas płaczu pręży się, jest spięte;

- napady płaczu występują najczęściej po południu i trwają od kilku minut do kilku godzin;

- kolka najczęściej zaczyna się o tej samej porze i powtarza się kilka razy w tygodniu, a w niektórych przypadkach kilka razy na dobę;

- ataki kolki odchodzą równie szybko jak się zaczynają.

 

Przyczyny kolki niemowlęcej

Kolka niemowlęca jest badana przez specjalistów na całym świecie od ponad 40 lat, mimo wieloletnich starań nadal nie wykryto jednoznacznej przyczyny kolki, do najczęściej podawanych należą:

- niedojrzałość przewodu pokarmowego, nieprawidłowa motoryka jelit powodująca problem z odprowadzeniem gazów, często napad kolki mija kiedy dziecko wydali gazy;

- nietolerancja pokarmowa, często maluszki są uczulone na laktozę, lub inne składniki pokarmu mamy karmiącej piersią;

- zbyt duża ilość białka krowiego spożywanego przez matkę karmiącą piersią, w niektórych krajach Europejskich ( Niemcy, Holandia, Irlandia, Wielka Brytania uważa się, że kobieta karmiąca powinna podobnie jak w okresie ciąży spożywać wszystkie pokarmy, zaś zmiana diety na „ lżejszą” może powodować kolkę);

- nadmierne wytwarzanie gazów jelitowych;

- niedojrzałość układu nerwowego, napięta atmosfera w domu, nadmiar bodźców zewnętrznych również mogą przyczynić się do występowania kolki;

- zła technika karmienia, bez względu na to czy dziecko jest karmione naturalnie czy butelką, bardzo ważny jest sposób podawania pokarmu;

- źle dobrane mleko modyfikowane;

- zbyt szybki wypływ pokarmu z piersi, lub smoczka;

- podawanie dziecku zbyt dużej ilości pokarmu, z którym nie do końca wykształcony układ pokarmowy nie może sobie poradzić.

 

Badania przeprowadzone na Uniwersytecie Kalifornijskim dowodzą natomiast, że kolka niemowlęca występuje częściej u dzieci, których matki cierpią na migrenę i jest to swoista zapowiedź tejże przypadłości w dorosłym wieku. Ciekawostką jest natomiast, że postępowanie podobne do tego które uśmierza ból migrenowy pomaga zwalczyć napady kolki niemowlęcej.

 

Jak pomóc dziecku cierpiącemu z powodu kolki

Zanim udamy się do lekarza i sięgniemy po środki farmakologiczne pomagające przetrwać kolkę zarówno dziecku jak i sfrustrowanej i wykończonej rodzinie spróbujmy zlikwidować, lub przynajmniej zminimalizować jej przyczyny.

Do najczęściej popełnianych błędów w codziennej pielęgnacji noworodka i niemowlaka, które są bezpośrednią przyczyną występowania kolki zalicza się złą technikę karmienia. Ta na pozór prosta czynność, ma kluczowe znaczenie dla rozwoju emocjonalnego dziecka i jego dobrej kondycji fizycznej. Po pierwsze dla dziecka karmienie jest bardzo ważną czynnością, nie jest jedynie zaspokojeniem głodu, to wyjątkowa chwila bliskości z matką, rodzaj pieszczoty zapewniającej poczucie bezpieczeństwa i stabilizacji (jedyna czynność, która następuje systematycznie w pierwszych miesiącach życia). Dlatego też karmiąc dziecko zapewnij mu spokój, znajdź miejsce słabiej oświetlone, postaraj się by w pomieszczeniu nie było hałasów i innych osób. Skoncentruj się tylko na dziecku, nie spiesz się, pozwól maluszkowi delektować się posiłkiem i twoją bliskością. Upewnij się, że dziecko prawidłowo chwyta pierś, czyli ma w ustach nie tylko brodawkę, ale niemalże całą otoczkę (ciemnie miejsce wokół sutka). Jeśli karmisz butelką zadbaj by smoczek miał jak najbardziej anatomiczny kształt, tak by maluch mógł prawidłowo go chwycić. Łykanie powietrza podczas jedzenia jest jedną z przyczyn kolki. Nie zapominaj również o rozmiarze smoczka, pożywienie nie powinno zbyt szybko napływać do ust dziecka, podobnie z pokarmem naturalnym, warto przed każdym karmieniem upuścić kilka kropli mleka by zmniejszyć "ciśnienie". Łapczywe łykanie mleka może nie tylko przyczyniać się do powstawania dolegliwości kolkowych, jest również bardzo niebezpieczne nawet u kilkumiesięcznego dziecka, gdyż grozi zachłyśnięciem. Jeśli prawidłowa technika karmienia nie pomogła w przypadku dzieci żywionych naturalnie należy przeanalizować dietę mamy, może być zbyt ciężkostrawna, zawierać zbyt wiele białka krowiego, lub przeciwnie być zbyt delikatna. Do niedawna polecano matkom karmiącym picie bawarki czyli herbaty z mlekiem w celu wzmocnienia laktacji, dzisiaj lekarze odradzają spożywanie mleka krowiego w dużych ilościach, gdyż zawiera laktozę i dużo białka, czyli składniki powodujące kolkę u niektórych dzieci.

W przypadku niemowląt karmionych mlekiem modyfikowanym warto natomiast kupić smoczek odprowadzający powietrze, lub butelkę anty-kolkową, oba produkty zostały zaprojektowane w taki sposób by odprowadzać z pokarmu powietrze do butelki, tak by dziecko nie łykało go wraz z mlekiem. Jeśli i to nie pomoże należy pomyśleć o zmianie mleka modyfikowanego, również w tym wypadku jest bardzo duży wybór, w sklepach dostępne są mleka anty kolkowe i produkty mlekozastępcze dla dzieci cierpiących na alergie pokarmowe.  Zanim zostanie zmieniona dieta kobiety karmiącej piersią, lub mleko modyfikowane warto zapisać jak długo trwają napady kolki i jak często występują najlepiej obserwację jest prowadzić przez minimum 7 dni, podobne zapiski należy prowadzić po zmianie pokarmu, taki sposób działania pozwoli stwierdzić czy dolegliwości kolkowe mają związek ze źle dobranym pokarmem, czy też przyczyny należy szukać dalej.

Część neonatologów i lekarzy pediatrów podaje za przyczynę kolki niedojrzałość układu nerwowego, tłumacząc napady kolki naturalnym sposobem organizmu na wyładowanie emocji powstałych na skutek zbyt dużej ilości bodźców zewnętrznych. Malutkie dziecko jest zupełnie bezradne wobec otaczającego go świata, nic nie rozumie i wszystko jest nowe, zadziwiające, dlatego też angażowanie kilku osób do opieki nad maleństwem jest błędem, podobnie jak ciągłe wizyty rodziny i znajomych. Kolejnym aspektem jest samopoczucie mamy i atmosfera w domu, pamiętajmy, że przez 9 miesięcy dziecko wykształciło z matką wyjątkową więź, nauczyło się bezbłędnie wyczuwać jej samopoczucie i je przejmować. To mama i jej stan psychiczny dają dziecku poczucie bezpieczeństwa i spokój, dlatego też nerwowa atmosfera w domu, gwar, nadmierny hałas mogą być przyczyną kolki niemowlęcej.

 

Sposoby na złagodzenie dolegliwości kolkowych

Zanim przystąpimy do masaży i innych czynności łagodzących ból brzuszka przygaśmy światło ( u dzieci cierpiących na kolkę często występuje światłowstręt) i włączmy suszarkę do włosów, okap, lub specjalną zabawkę z dźwiękiem „ białego szumu”, który rewelacyjnie wycisza dzieci podczas ataków kolki niemowlęcej, zachowajmy spokój choć jest to czasem trudne, w ten sposób damy dziecku sygnał, że panujemy nas sytuacją. Jeśli kolka występuje regularnie rytuał ten można rozpocząć kilka, lub kilkanaście minut przed napadem płaczu.

 

- masaż brzuszka ruchem okrężnym zgodnie ze wskazówkami zegara;

- masaż brzuszka polegający na ułożeniu dziecka na brzuszku i zdecydowanym jednak nie zbyt silnym dotykaniu pleców poniżej karku, następnie na środku pleców i nieco powyżej pośladków, jest to jedna ze skuteczniejszych metod pod warunkiem, że wijące z bólu dziecko da się ułożyć na brzuszku;

- masaż stóp zgodny z mapą stopy małego dziecka, duże efekty przynosi regularne uciskanie śródstopia, wprowadzenie tego zabiegu do codziennej pielęgnacji dziecka może ograniczyć dolegliwości kolkowe;

- podnoszenie nóżek dziecka tak by udami delikatnie ugniatało brzuszek;

- ułożenie dziecka na swoim brzuchu, tak by brzuszek dziecka stykał się z twoim;

- noszenie dziecka w chuście;

- niektóre dzieci uspokaja jazda samochodem.

 

Środki farmakologiczne

W aptekach jest dostępnych wiele środków ziołowych i homeopatyczne, które są pomocne w napadach kolki, jednak większość z nich to delikatne preparaty, na które dziecko szybko staje się odporne i wzdęcia powracają. Do najpopularniejszych należą kropelki wywołujące gazy (nie można ich stosować zbyt długo, gdyż dziecko nie będzie umiało się wypróżnić bez nich, a także te które neutralizują gazy w jelitach, stosowane regularnie w wielu przypadkach całkowicie eliminują dolegliwości kolkowe, oraz środki pomagające dzieciom w przypadku alergii pokarmowych). W aptekach dostępne są wentylki, niewielkie rurki z korkiem, które po wprowadzeniu do odbytu pomagają w wydaleniu gazów. W ciężkich przypadkach kolki warto skonsultować się z lekarzem pediatrom, który przypisze lek na receptę.

 

Uwaga nie każdy płacz dziecka to kolka, dlatego najbezpieczniej jeśli diagnozę postawi lekarz nie rodzice.