Atopowe zapaleni skóry u niemowląt - przyczyny, objawy, leczenie

Małgorzata Florków / 27 listopada 2019

Atopowe zapalenie skóry u niemowląt to przypadłość, której cechą charakterystyczną jest uciążliwy i intensywny świąd skóry wywołujący u dziecka rozdrażnienie, a także uczucie niepokoju.

Atopowe zapaleni skóry u niemowląt - przyczyny, objawy, leczenie

Czym jest atopowe zapalenie skóry (AZS)?

Przypadłość ta to choroba skóry o charakterze zapalnym i alergicznym. Jest to rekcja organizmu na substancję, które znajdują się w środowisku zewnętrznym (alergeny). Prościej mówiąc jest to uczelnie. Choroba rozwija się już w wczesnym dzieciństwie. W większości przypadków diagnozę stawia się pomiędzy 3, a 6 miesiącem życia dziecka. Cechą charakterystyczną atopowego zapalenia skóry jest jej długotrwały przebieg. Przypadłość ta ma tendencję do nawrotów. Atopowe zapalenie skóry ma podłoże genetyczne. Jest ono wynikiem nieprawidłowego działania układu immunologicznego, a także nieprawidłowej budowy naskórka dziecka.

U chorego na atopowe zapalenie skóry następuje zwiększenie poziomu immunoglobuliny E, czyli przeciwciał klasy IgE. Białko to bierze czynny udział w procesach alergicznych. Ten rodzaj przeciwciał skierowany jest na alergeny znajdujące się w pokarmach m.in. mące, białkach jaj kurzych, mleku krowim oraz na alergeny unosząc się w powietrzu, czyli sierść zwierząt, pyłki z drzew i traw, a także roztocza kurczu domowego.

Jakie są objawy?

Głównym objawem atopowego zapalenia skóry u dzieci, jest uciążliwy świąd o dużym stopniu nasilenia. Bardzo często zdarza się, że powoduje on wystąpienie uczucia rozdrażnienia, a także niepokoju. Tego typu reakcja może doprowadzić do przebudzenia podczas snu lub bezsenności. Dzieci siepiące na atopowe zapalenie skóry posiadają suchą skórę, która jest niezwykle wrażliwa na czynniki zewnętrzne i podatna na podrażnienia. Używanie nieodpowiednich preparatów do pielęgnacji skóry, może zaostrzyć stan występujących zmian chorobowych.

W fazie zaostrzenia choroby występują ogniska rumieniowe, które są wyraźnie odgraniczone od otaczającej skóry. Na ich powierzchni są widoczne małe grudki, pęcherzyki, a także nadżerki. W przewlekłym stadium choroby charakterystycznym objawem jest występowanie ognisk ze zgrubiałą skórą oraz lichenizacja, czyli wzmożony rysunek linii skórnych. Na powierzchni skóry dochodzi do złuszczenia się naskórka. U dzieci do końca drugiego roku życia zmiany chorobowe są nieregularne. Charakterystyczne są ogniska rumieniowo- wysiękowe. Zmiany skórne występują także na twarzy, dalszej części kończyn, a także tułowia.

Czasami zdarza się, że choroba atakuje skórę na zgięciach łokciowych, podkolanowych, a także nadgarstków. U dzieci pomiędzy trzecim a jedenastym rokiem życia ogniska lichenizacji występują zazwyczaj na zgięciach stawów, natomiast u starszych dzieci mogą pojawić się na grzbietach rąk.

Czynniki wpływające na wystąpienie atopowego zapalenia skóry

W diagnozie tej choroby ważnym elementem jest wywiad rodzinny. W sytuacji, gdy jedno z rodziców choruje na AZS prawdopodobieństwo wystąpienia tej przypadłości u dziecka, wynosi od 20 do 40%. W przypadku, gdy obydwoje rodziców cierpi na Atopowe Zapalenie Skóry, ryzyko wzrasta do od 60 do 80%. Czynnikiem sprzyjającym wystąpieniu AZS u dziecka, jest występowanie w rodzinie chorób astmy oskrzelowej, alergii pokarmowej, alergiczny nieżyt nosa, a także zapalenie spojówek.

Postawienie diagnozy

Podstawą diagnozy atopowego zapalenia skóry jest obraz kliniczny oraz wywiad lekarski. Lekarz stosuje kryteria rozpoznawcze, które są określone kryteriami Hanifina oraz Rajki. U dzieci powyżej czwartego roku życia przeprowadzane są skórne testy punktowe. Testy te mają na celu wykrycie uczulenia na alergeny pokarmowe, pyłki, roztocza kurzu domowego, pleśń, a także sierść zwierząt. W sytuacji, gdy testy te nie mogą być przeprowadzone, co ma miejsce u młodszych dzieci, wykonuje się badanie z krwi, po czym oznacza poziom przeciwciał IgE, które są skierowane przeciwko konkretnym alergenom.

Do pozostałych objawów AZS zaliczamy:

- powtarzające się zapalenie spojówek,

- przesuszenie skóry,

- zasinienie okolic oczodołowych,,

- wystąpienie rumienia na twarzy,

- zapalenie czerwieni wargowej,

- wyprysk sutków.

U osób z atopowym zapaleniem skóry charakterystycznym objawem jest biały dermografizm, objawiający się zblednięciem skóry po zadrapaniu. U osób zdrowych skóra w momencie zadrapania robi się czerwona. Drugą cechą charakterystyczną są paznokcie, które wydają się być polakierowane. Efekt ten jest wynikiem częstego pocierania i drapania podczas wystąpienia świądu.

Leczenie atopowego zapalenia skóry u dzieci

Proces leczenia jest uzależniony od wieku dziecka, a także obszaru i nasilenia zmian skórnych. W sytuacji, gdy badania pozwoliły określić czynniki uczulające, konieczne jest ich unikanie. Istotnym elementem leczeniu AZS jest odpowiednia pielęgnacja skóry, polegająca na jej nawilżaniu i natłuszczaniu. Do tego celu powinno używać się specjalnych preparatów, określanych jako emolienty. Płyny do kąpieli, maści, kremy itp. powinny mieć pH 5,5 i być przeznaczone do pielęgnacji skóry atopowej. Zastosowanie takich preparatów pozwoli na złagodzenie świądu. Skóra dziecka chorego na AZS musi być pielęgnowana kilka razy w ciągu dnia. W sytuacji, gdy pojawiają się ogniska zapalne w postaci swędzących grudek lub lichenizacja, należy stosować preparaty przeciwzapalne. Zazwyczaj stosuje się preparaty sterydowe, które są indywidualnie dobierane. U dzieci z AZS zaleca się stosowanie także inhibitorów kalcyneuryny, które pomagają przeciwdziałać wystąpieniu zaostrzeń choroby. W celu złagodzenia uporczywego świądu, w leczeniu wykorzystuje się również leki przeciwhistaminowe. W lekach pierwszej generacji znajdują się substancje, które działają uspokajająco, dzięki czemu ułatwiają zasypianie. U dzieci z cięższą postacią AZS stosuje się fototerapię, natomiast w sytuacji, gdy alergia jest udokumentowana, możliwe jest zastosowanie immunoterapii swoistej, czyli odczulania.