Cholestaza ciężarnych. Jakie są objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie choroby wątroby

Małgorzata Florków / 26 marca 2019

Cholestaza ciążowa to poważne zaburzenie funkcjonowania wątroby przyszłej mamy podczas ciąży. Szacuje się, że w Polsce dotyka ona około 4% kobiet. Przypadłość ta stanowi duże zagrożenie dla dziecka. Ze względu na to określana jest także jako "cichy zabójca". Cholestaza to zastój żółci, który polega na utrudnieniu wydzielania żółci do kanalika żółciowego, ale także na nagromadzeniu się jej w komórkach wątroby, czyli hepatocytach. Na pytania, jakie są objawy cholestazy oraz jak niebezpieczna jest ona dla płodu, odpowie poniższy artykuł.

Cholestaza ciężarnych. Jakie są objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie choroby wątroby

Jak dochodzi do rozwoju cholestazy ciążowej?

Wewnątrzwątrobowa chlestaza ciężarnych to rzadko spotykana choroba. Za jej rozwój mogą odpowiadać rodzinne skłonności. Głównym czynnikiem odpowiedzialnym za wystąpienie tego niebezpiecznego schorzenia są zaburzenia działania hormonów płciowych tj. estrogeny i progesteron. U kobiet będących w trzecim trymestrze ciąży ich stężenie jest największe. To właśnie w tym okresie wątroba może okazać się zbyt słaba, by podołać tak dużej dawce hormonów. W efekcie może to doprowadzić do wewnątrzwątrobowego zastoju żółci. U kobiet cierpiących na cholestazę dochodzi do zwiększenia aktywności AspAT i AlAT- są te enzymy, które biorą udział w przemianie metabolicznej białek. Dochodzi również do wzrostu stężenia bilirubiny i fosfatazy alkalicznej. Objawów cholestazy nie można bagatelizować, ponieważ może ona doprowadzić do przedwczesnego porodu, a nawet krwotoku porodowego.

Niepokojące objawy

Głównym symptomem świadczącym o wystąpieniu cholestazy jest świąd skóry. Dolegliwość ta w szczególności obejmuje stopy i dłonie, następnie rozprzestrzeniając się na całe kończyny, brzuch, a nawet twarz. Zazwyczaj te uciążliwe objawy nasilają się wieczorem i w nocy (pod wpływem ciepła), w związku z tym mogą powodować trudności ze snem. U kobiet cierpiących na cholestazę może dojść do wzrostu poziomu barwników żółciowych, co oznacza rozwój żółtaczki. Do pierwszych objawów cholestazy ciążowej możemy zaliczyć utratę apetytu, mdłości oraz wymioty. Podczas choroby dochodzi także do powiększenia wątroby. Przyszła mama w chwili zauważenia takich objawów powinna niezwłocznie udać się do lekarza, w celu wykonania niezbędnych badań.

Rozpoznanie wewnątrzwątrobowej cholestazy ciężarnych - WCC

W celu potwierdzenia cholestazy konieczne jest wykonanie badań laboratoryjnych m.in. określenie stężenia kwasów żółciowych. Badanie to pozwala na potwierdzenie rozwoju choroby i określeniu jej stadium. W diagnozowaniu cholestazy wykonuje się również badania oznaczające stężenie bilirubiny, fosfatazę alkaliczną, aminotransferazy, a także gammaglutamylotranspeptydazę (GGTP).

Na czym polega leczenie?

W sytuacji rozwoju cholestazy konieczne jest wprowadzenie natychmiastowego leczenia, ponieważ przypadłość ta zagraża rozwojowi płodu i jest niebezpieczna dla jego życia. Stan ten może doprowadzić do przedwczesnego porodu, a w niektórych przypadkach do urodzenia martwego dziecka.

Leczenie cholestazy ciążowej ma na celu poprawienie nieprawidłowych parametrów biochemicznych krwi. Umożliwia ono złagodzenie uciążliwych objawów, które towarzyszą przyszłej mamie. Lekarze w pierwszej kolejności decydują się na zastosowanie kwasu ursodeoksycholowego - UDCA, który naturalnie występuje w żółci. Dzięki niemu dochodzi do wypierania najbardziej szkodliwych kwasów żółciowych. Pozwala to na ochronę komórek wątroby. Uzupełnienie kwasu ursodeoksycholowego wyrównuje poziom stężenia cholesterolu, przyczyniając się do poprawy stanu klinicznego pacjentki. Podczas leczenia stosuje się także kroplówki z glukozą i witaminą C. Istotną kwestią tego procesu jest systematyczne wykonywanie KTG, badań laboratoryjnych oraz USG. Ważne jest również liczenie ruchów dziecka. W celu uśmierzenia świądu lekarz może zalecić stosowanie lekarstw o miejscowym działaniu w postaci kremów, glikokotykosteroidów i balsamów.

Zalecenia żywieniowe w cholestazie ciężarnych

Podczas procesu leczenia cholestazy  ciążowej zaleca się zastosowanie odpowiedniej diety. Ma ona na celu wspomóc leczenie i odciążyć osłabioną wątrobę. Przyszła mama zmagająca się z problemem wewnątrzwątrobowej cholestazy powinna wprowadzić lekkostrawne posiłki- gotowane na parze lub pieczone. Kluczem do sukcesu leczenia jest organicznie potraw z dużą ilością tłuszczu. Kobieta ciężarna cierpiąca na cholestazę powinna unikać słodyczy i napojów gazowanych.

Wewnątrzwątrobowa chlestaza ciężarnych, a poród

Cholestaza powoduje, że termin porodu oraz sposób, w jaki się odbędzie, jest zależny od stanu zdrowia kobiety. Przypadłość ta nie wyklucza porodu naturalnego. W sytuacji, gdy lekarz podejrzewa niedotlenienie dziecka, a u przyszłej mamy pojawią się niepokojące objawy np. nasilenie świądu i żółtaczka, konieczne może być natychmiastowe rozwiązanie ciąży, poprzez cesarskie cięcie lub wywołanie porodu. Zazwyczaj cholestaza nie pozostawia u noworodka żadnych powikłań zdrowotnych oprócz wcześniactwa i ustępuje po urodzeniu dziecka.