Zaparcia u niemowląt - przyczyny, objawy, leczenie

Małgorzata Karpińska / 12 listopada 2020

Wiele świeżo upieczonych rodziców boryka się z problemem zaparć u niemowląt. Jest to ważny temat, gdyż przypadłość ta może być spowodowana zaburzeniami funkcjonowania układu trawiennego lub problemami z jelitami. Według szacunków, problem zaparć u niemowląt dotyczyć może 1/3 małych dzieci.

Zaparcia u niemowląt - przyczyny, objawy, leczenie

Jak rozpoznać zaparcia?

Wyróżnia się wiele czynników odpowiedzialnych za wystąpienie zaparć. Najczęściej jest to alergia pokarmowa lub źle zbilansowana dieta. W celu rozpoznania zaparć konieczne jest obserwowanie częstotliwości regularności oddawania stolca. W sytuacji wystąpienia zaparć maluch wypróżnia się rzadziej niż dwa razy na dobę. W poważnych przypadkach mogą być to jedynie dwa stolce na siedem dni.

Kolejną nieprawidłowością mogącą świadczyć o zaparciach jest konsystencja kupki. Stolec  jest twardy i zbity, co wywołuje u dziecka wysiłek i ból podczas wypróżniania. Zaparciom towarzyszy również złe samopoczucie, utrata apetytu, a także zahamowanie przyrostu wagi dziecka. W przypadku gdy zaparcia wynikają z rozwijającej się choroby, mogą pojawić się również wymioty, gorączka śnieg wzdęcia i obniżone tempo przybierania na wadze. Do czynników odpowiedzialnych za wystąpienie zaparć zalicza się niewłaściwe odżywianie, choroba Hirschprunga,  mukowiscydozę, niedoczynność tarczycy, a także przyjmowanie niektórych leków. 

W przypadku niemowląt przed 6 miesiącem życia ciężko zdiagnozować zaparcia. Zazwyczaj wskazówką są zauważalne problemy z wypróżniania się tj. płacz, ból, wzdęty i twardy brzuszek. Zaparcia są uciążliwą przypadłością, która może wpłynąć na wydłużenie czas wypróżniania nawet o kilkanaście minut.

U niemowląt po szóstym miesiącu życia o zaparciu może świadczyć sytuacja, w której dziecko wypróżnia się rzadziej niż dwa razy na tydzień. Maluchy w tym wieku cierpiące na zaparcia mogą świadomie odwlekać wypróżnianie się. Jest to wskazówka, że mogą chcieć uniknąć bólu, który towarzyszy oddawaniu stolca.

Czynnikiem odpowiedzialnym za wystąpienie zaparć jest zazwyczaj pokarm. Organizm noworodków jest przystosowany do spożywania mleka matki, dlatego w pierwszych miesiącach życia zaparcia praktycznie nie występują. Inaczej jest u dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym.

Kluczem do sukcesu w leczeniu zaparć jest odpowiednia diagnoza, dlatego istotną rolę odgrywa wizyta u pediatry, który określi czy noworodek lub niemowlę jest odpowiednio  odżywianie, a także czy rozwija się prawidłowo.  Przy potwierdzeniu występowania zaparć zazwyczaj zaleca się  podawanie dziecku większej ilości wody lub pasteryzowanych soków. Doraźnym sposobem radzenia sobie z tą uciążliwą przypadłością jest lewatywa. Zdarza się, że lekarz zaleca stosowanie leków, które  powodują, że stolec posiada miękką konsystencję, a częstotliwość jego  wydalania będzie większa niż 2 razy w tygodniu. U dzieci z zaparciami stosuje się również czopki glicerynowe.  Istotnym elementem leczenia zaparć jest dieta zawierająca dużą ilość warzyw, owoców i błonnika. Dziecko może spożywać soki owocowe ze śliwek, gruszek, jabłek oraz przeciery stworzone na bazie tych owoców. Nie bez znaczenia pozostaje odpowiednia duża ilość spożywanych płynów odpowiedzialnych za  prawidłowy proces wypróżniania niemowlęcia.  W sytuacji gdy zaparcie jest spowodowane rozwijającą się chorobą, wskazana może być hospitalizacja. 

Masaż brzuszka skuteczną walkę z zaparciami

W przypadku gdy widać, że u dziecka zbliża się zaparcie, można wykonać masaż brzuszka. Polega on na delikatnym uciskaniu dolnej i środkowej części brzucha i wykonywaniu ruchów kulistych złączonymi palcami. Ruchy te powinny być wykonywane powoli. Ważne jest naprzemienne masowanie różnych części brzucha.  Ten rodzaj masażu można wykonywać w chwili wystąpienia zaparcia oraz w celu stymulacji układu trawiennego kilka razy w ciągu dnia, co  może pomóc w skutecznej walce z zaparciami. 

Warto zaznaczyć, że w większości przypadków zaparcia są spowodowane niewłaściwą dietą I związanym z tym niedoborem błonnika. W związku z tym przed podaniem maluchowi jakichkolwiek leków na zaparcia należy skonsultować się z pediatrą. W pierwszej kolejności ważne jest, aby zmienić nawyki żywieniowe, dopiero po tym skonsultować się ze specjalistą, który może zlecić przyjmowanie preparatów doustnych lub czopków.