Borelioza

Patrycja Deja / 7 maja 2016

Borelioza jest chorobą od kleszczową, która pojawiła się w kilka lat temu i budzi prawdziwą grozę, szczególnie na przełomie kwietnia i maja, kiedy to kleszczy jest najwięcej. Pierwszy objaw borelioza najczęściej większość chorych bagatelizuje, gdyż do złudzenia przypomina on początkową fazę grypy lub przeziębienia, kolejnym objawem jest rumień, który występuje w miejscu ukąszenia przez kleszcza, który najpierw ma średnicę kilku centymetrów i powiększa do kilkudziesięciu centymetrów. Borelioza, choć jest chorobą groźną, leczona antybiotykami zaraz po rozpoznaniu jest uleczalna i nie powoduje żadnych powikłań, problem polega na tym, że nie u każdego zarażonego boreliozą występuje rumień i choroba bardzo często pozostaje nierozpoznana do chwili, w której zaczyna atakować organizm.

Borelioza

Co to jest Borelioza?

Po raz pierwszy rozpoznano boreliozę w 1980 roku, przenoszą ją zakażone kleszcze, które zaraziły się chorobą od poprzedniego żywiciela. Boreliozę wywołują bakterie, wykryte w latach 80. ubiegłego stulecia i występują w kilku odmianach:

- krętka

- przetrwalników.

Krętki należą do bardzo ruchliwych i szybko przenoszonych, na szczęście można je zwalczyć niektórymi antybiotykami. Przetrwalniki to bakterie nieruchome przypominające torbiel, które są odporne na większość antybiotyków i znacznie trudniej z nimi walczyć. Bakterie przenikają do makrofagów, limfocytów, fibroblastów, czyli komórek ludzkich, traktując je jako doskonałe środowisko do życia, pasożytując na organizmie ludzkim, stopniowo go wyniszczają, a chory powinien być pod stałą kontrolą lekarza i przyjmować leki. Borelioza jest uważana za bardzo niebezpieczną, ponieważ może wywoływać choroby stawów, zmiany neurologiczne, zmiany skórne, kleszczowe zapalenie mózgu i wiele innych chorób.

Borelioza - objawy

Borelioza rozwija się od 1 do 3 tygodni po ukąszeniu i w tym czasie mogą występować objawy podobne do grypy lub przeziębienia, u niektórych osób ukąszonych występuje charakterystyczny rumień wędrujący, jest to czerwona, lekko bolesna w dotyku plama w miejscu ukąszenia, która się powiększa. Niestety rumień występuje tylko u 10% dzieci i około 30% osób dorosłych. Osoba ukąszona pojawienie się rumienia powinna potraktować jako sygnał, że jak najszybciej należy udać się do lekarza i poinformować go ukąszeniu przez kleszcza, oraz o pojawieniu się rumienia, gdyż konieczna jest kuracja antybiotykowa. Nie bez znaczenia jest również data ukąszenia, gdyż czas w przypadku leczenia odgrywa decydującą rolę. Osoby ukąszone, u których nie pojawił się rumień, ale odczuwają objawy podobne do przeziębienia, lub grypy i zostały ukąszone przez kleszcza, również powinny niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Od kilku lat zaleca się również zgłaszanie z wyjętym kleszczem do lekarza w celu sprawdzenia, czy był zakażony. Pamiętajmy, że nieumiejętne usuwanie kleszcza może doprowadzić do zakażenia, wówczas kleszcz zwraca nie tylko krew ostatniego żywiciela, ale wszystkie bakterie. W sprzedaży dostępne są specjalne przyrządy, do usuwania kleszcza z ciała ludzkiego, jednak jeśli nie czujemy się na siłach, znacznie bezpieczniej będzie jak najszybciej zgłosić się do lekarza.

Ważne 14 dni od ukąszenia

Pierwsze 14 dni od ukąszenia to czas, kiedy boreliozę można zwalczyć antybiotykami, dlatego najbezpieczniej jest zgłaszać się każdorazowo po ukąszeniu przez kleszcza do lekarza. Jeśli osoba zarażona w ciągu dwóch tygodni nie przyjmie antybiotyku, borelioza przechodzi w fazę rozsianą, wówczas od dwóch tygodni do 2-3 miesięcy może dojść do zapalenia stawów, zaburzeń neurologicznych i kardiologicznych. Po upływie 12 miesięcy borelioza przechodzi do fazy przewlekłej, podczas której mogą występować:

- gorączka,

- dreszcze,

- bóle głowy,

- ból gardła,

- ból stawów,

- tiki mięśni,

- sztywność stawów,

- nawracające wahania nastroju i stany depresyjne.

Borelioza leczenie - podzielone zdania lekarzy

Borelioza jest leczona antybiotykami, które zabijają bakterie, czas leczenia jest bardzo zróżnicowany, w zależności od postaci, jaką przybrała borelioza, oraz okresu trwania choroby. W środowisku medycznym uważa się, że po przebytej antybiotykoterapii borelioza została wyleczona, w praktyce jednak większość chorych na boreliozę cierpi na tak zwany zespół poboreliozowy objawiający się złym samopoczuciem i innymi dolegliwościami wymienionymi powyżej, które są leczone objawowo. Istnieje również teoria, że choroba wymaga długotrwałego leczenia antybiotykami, zaś podanie krótkiej serii antybiotyku powoduje uodpornienie bakterii.

Borelioza jest stosunkowo nową chorobą, nad której poznaniem nadal prowadzone są badania, dlatego też przy łagodnym jej przebiegu, kiedy brak wyraźnych objawów, jak wędrujący rumień, tuż po ukąszeniu zdarza się, że u chorego przez długi czas choroba pozostaje niezdiagnozowana. Pacjenci skarżący się na szer dolegliwości nie otrzymują znikąd pomocy, a zdezorientowani lekarze, którzy nie znajdują medycznego wyjaśnienia zgłaszanych objawów, bardzo często kierują chorego do psychiatry.

KZM - szczepionka

Kleszczowe zapalenie mózgu to jedna z poważniejszych chorób wywoływanych przez zakażone kleszcze, na szczęście w jest już dostępna szczepionka, którą od początku lat 90. obowiązkowo przyjmują osoby będące w tak zwane grupie ryzyka np. leśniczy. Wraz ze szczepieniami zaobserwowano niemal całkowity spadek zachorowań na KZM wśród leśniczych. Od kilku lat są prowadzone badania nad szczepionką na boreliozę, niestety na razie jedynym zabezpieczeniem przed tą chorobą jest nasza czujność. Uwaga osoby, które zostały wyleczone, nie zdobywają odporności na boreliozę, a ich organizmy przy kolejnym kontakcie z bakteriami przenoszonymi przez kleszcze są równie bezradne, jak za pierwszym razem.

Badania po ukąszeniu kleszcza - test na boreliozę

Jedną z możliwości jest wysłanie kleszcza do badania, jest to możliwe tylko wówczas, jeśli po usunięciu nie wyrzuciliśmy go w panice. Kolejna opcja to badanie krwi na CPR, które można wykonać już w dwie doby po ukąszeniu, lub kontakcie z kleszczem. Mitem jest, że zarazić boreliozą może się tylko osoba, którą kleszcz ukąsił. Niestety żadne banie nie daje 100% wyniku, lekarze sprawdzają poziom przeciwciał IgM i IgG. Bakterie znajdują się w treści pokarmowej, a więc osoba wyjmująca komuś kleszcza również jest zagrożona. Nie tylko przebicie skóry przez kleszcza jest groźne, również kontakt z jego odchodami, lub wymiocinami. Dlatego do wyciągania kleszcza powinno stosować rękawiczki jednorazowe.