Dna moczanowa (podagra) - przyczyny, objawy i leczenie

Małgorzata Karpińska / 5 maja 2016

Dna moczanowa określana jest także jako artretyzm oraz skaza moczanowa. W przypadku, gdy obejmuje ona duże palce u stóp określana jest jako podagra. Według precyzyjnej definicji, dna moczanowa jest przewlekłym zapaleniem stawów obwodowych wywołanym przez wytrącone kryształy kwasu moczowego lub też nadmiernym stężeniem kwasu moczowego w płynach ustrojowych.

Dna moczanowa (podagra) - przyczyny, objawy i leczenie

Czym jest dna moczanowa?

Przypadłość ta jest ostrym zapaleniem stawów mającym tendencję do nawrotów. Jest to choroba przewlekła mająca powiązanie z zaburzeniami przemiany materii. Charakterystycznym objawem dla tej choroby jest występowanie intensywnego bólu oraz silne zniekształcenie stawów. W poważnych przypadkach dna moczanowa może doprowadzić do całkowitego upośledzenia narządu ruchu, a tym samym niesprawności osoby chorej. W niektórych przypadkach objawy dny moczanowej występują także w obrębie innych narządów.

Ta uciążliwa choroba dotyka zazwyczaj mężczyzn w średnim oraz starszym wieku, a także kobiety będące w okresie menopauzy. Najczęściej dna moczanowa występuje pod postacią zapalenia stawów, które objawia się bardzo silnym bólem.

Rodzaje dny moczanowej

Wyróżnia się dwa rodzaje dny moczanowej: pierwotną i wtórną

Pierwotna dna moczanowa - jest to zaburzenie metabolizmu, które jest dziedziczone. Organizm osoby chorej produkuje zbyt dużą ilość kwasu moczowego, po czym nie potrafi go wydalić.

Wtórna dna moczanowa - ta postać dny moczanowej jest spowodowana występowanie chorób przewlekłych lub nieodpowiednim stylem życia i odżywiania się. W wyniku takich chorób i zaniedbań dochodzi do zaburzeń równowagi kwasu moczowego w organizmie osoby chorej.

Przyczyny dny moczanowej

Dna moczanowa jest wynikiem hiperurykemii, czyli podwyższonego stężenia kwasu moczowego we krwi. Taka sytuacja może być spowodowana nadmiernym wytwarzaniem tego kwasu lub zmniejszeniem wydalania go przez nerki. Do innych czynników sprzyjających wystąpieniu dny moczanowej zalicza się:

• uwarunkowania genetyczne, które przyczyniają się do wystąpienia zaburzeń metabolizmu kwasu moczowego,

• wiek (na dnę moczanową chorują zazwyczaj osoby starsze),

• dieta, w której zawarta jest duża ilość produktów bogatych w puryny,

•  nadwaga, otyłość,

• cukrzyca,

• nadciśnienie tętnicze

• nadmierne spożywanie alkoholu,

• zażywanie leków mających wpływ na zwiększenie stężenia kwasu moczowego np. kwas acetylosalicylowy, diuretyki,

• przebyte operacje,

• urazy,

• odwodnienie organizmu.

Dna moczanowa objawy

Zbyt wysoki poziom kwasu moczowego we krwi powoduje powstawanie kryształków moczanu sodu, które zaczynają odkładać się w tkankach. Zazwyczaj kryształki te gromadzą się w stawach i ścięgnach. W wyniku tego pojawia się silny ból oraz obrzęki. Choroba rozwija się kilkuetapowo. W pierwszym okresie mamy do czynienia z bezobjawową hiperurykemią objawiającą się ostrym napadem zapalenia stawów. W kolejnym  etapie chorobie przypadłości tej towarzyszą okresy międzynapadowe. Ostatnia faza to dna przewlekła, czyli zaawansowana. Początkowo dna moczanowa dotyka stawów dłoni, stóp, kolan, a także barków. Miejsca, które zostały zaatakowane przez chorobę, stają się zaczerwienionej, ponadto występuje obrzęk i silny ból. W niektórych przypadkach objawom może towarzyszyć gorączka oraz ogólne osłabienie organizmu. Dna moczanowa jest chorobą, której nie można bagatelizować. Brak odpowiednie niego leczenia może spowodować, że przybierze ona postać przewlekłą, podczas której objawy będą się stale pojawiać. U osób cierpiących na postać przewlekłą choroby odkładajcie się kryształki moczanu sodu, mogą przyczynić się do nieodwracalnych uszkodzeń chrząstek, nasad kostnych, ścięgien, a także więzadeł. Nagromadzone złogi ww. kryształków powodują powstanie guzków dnawych, które rozrastają się w obrębie stawów rąk, stóp i w małżowinach usznych. Guzki takie mogą występować również w narządach wewnętrznych, co przyczynia się do zwiększenia ryzyka uszkodzeń. 

Jak rozpoznać chorobę? 

W sytuacji wystąpienia dolegliwości bólowych stawów konieczne jest jak najszybsze skonsultowanie się z lekarzem, który określi ich przyczynę. Jeżeli zachodzi podejrzenie dny moczanowej, niezbędne jest wykonanie badania krwi i oznaczenie stężenia kwasu moczowego. U około 50% przypadków wykonanie tego badania nie pozwala na zdiagnozowanie choroby, gdyż nie stwierdza się hiperurykemii. W celu postawienia trafnej diagnozy zaleca się wykonanie oceny mazi stawowej.

Dna moczanowa - leczenie

Dna moczanowa jest przypadłością nieuleczalną, jednak u pacjentów cierpiących na tę chorobę wprowadza się leczenie objawowe, którego celem jest złagodzenie jej skutków oraz zapobieganie wystąpieniu kolejnych ataków.

Podstawą leczenia objawowego jest zmiana diety, trybu życia, a także ograniczenie spożywania produktów zawierających purynę. W przypadku pacjentów, u których takie działanie nie przynosi oczekiwanych efektów lub występują, inne choroby konieczne jest prowadzenie leczenia farmakologicznego pozwalającego na złagodzenie bólu, ale dolegliwości związanych z występującym stanem zapalnym stawów.

U osób cierpiących na stadium zaawansowane choroby lekarz może zalecić przyjmowanie dodatkowych leków, które początkowo zwalczają ból oraz dolegliwości związane z postępowaniem choroby. 

W dalszym stadium rozwoju tej przypadłości wprowadza się leki redukujące ilość kwasu moczowego we krwi. W przypadku pacjentów cierpiących na dnę moczanową istotną rolę odgrywa dieta. ważne jest, aby była bogata w wodę, gdyż jej duże ilości powodują przyspieszenie wydalania kwasu moczowego oraz zapobiegają krystalizowaniu się go i odkładaniu w stawach, oraz w tkankach okołostawowych. Ważne jest, by dieta u pacjenta cierpiącego na dnę moczanową była bogata w dużej ilości warzyw oraz nabiału. Konieczne jest także zrezygnowanie ze spożywania tłustego mięsa raz alkoholu.