Endometrioza - przyczyny, objawy, leczenie

Małgorzata Karpińska / 9 kwietnia 2020

Endometrioza to bardzo uciążliwa przypadłość kobieca, która objawia się silnym bólem w okolicy miednicy. Zazwyczaj pojawia się on podczas menstruacji, jednak występuje także w innych fazach cyklu. U większości kobiet ból ten jest na tyle silny, że wyłącza je z codziennego życia.

Endometrioza - przyczyny, objawy, leczenie

Czym jest endometrioza?

Endometrioza określana jest także jako wędrująca śluzówka macicy. Choroba ta jest wynikiem rozrostu błony śluzowej macicy (endometrium) poza jamę macicy. Rozsiane ogniska endometriozy mogą objąć wiele narządów tj. jajniki, otrzewną, pęcherz moczowy, moczowody oraz jelito. Co gorsza, mogą zostać tam na zawsze. Powstały stan zapalny może skutkować wystąpieniem guzków i zrostów wokół ognisk endometriozy. Podczas całego cyklu miesiączkowego tkanki te reagują na zmieniający się poziom hormonów tj. endometrium macicy. U kobiet z wędrującą śluzówka macicy, podczas miesiączki dochodzi do przedostania się wraz z krwią części komórek endometrium do ww. narządów. Schorzenie to w większości przypadków dotyka kobiet w wieku rozrodczym. Tkanki endometrialne wywołują rozwój stanu zapalnego, który skutkuje wystąpieniem nacieku na okoliczne nerwy, odpowiedzialne za wystąpienie dolegliwości bólowych. Zmiany te mogą skutkować zaburzeniami owulacji, gdyż mają negatywny wpływ na komórki jajowe, oocyty oraz zarodki.

Jakie są przyczyny rozwoju endometriozy?

N chwilę obecną medycyną nie zna konkretnych przyczyn odpowiedzialnych za rozwój endometriozy, jednak niektórzy uważają, że może być ona wynikiem tzw. wstecznej menstruacji. Polega ona na przechodzeniu krwi miesiączkowej przez jajowody do jamy brzusznej. Komórki endometrium znajdujące się w tej krwi mogą implantować się do otrzewnej jamy brzusznej. Wsteczna menstruacja występuje u około 80% kobiet, a endometrioza od 5 do 15%. U niektórych pacjentek zmagających się ze szczególnie agresywną postacią endometriozy często wykrywa się mutacje genetyczne, które są związane z nowotworami. Endometrioza nie jest chorobą nowotworową, jednak może zwiększyć ryzyko jej wystąpienia. Jedna z postaci tej uciążliwej przypadłości, czyli endometrioza głęboko naciekająca jelita i przegrody odbytniczo-pochwowej może być wynikiem obecności komórek endometrium, które zostały „porzucone” w tych miejscach podczas rozwoju płodowego. W takich sytuacjach mówi się o chorobie wrodzonej.

Objawy endometriozy

Endometrioza związana jest z uciążliwym bólem pojawiającym się regularnie. Zazwyczaj zlokalizowany jest w pachwinie i w dole brzucha. Jednak zdarza się, że występuje w okolicy odbytu. Ból znacząco utrudnia codzienne funkcjonowanie. Pojawia się lub znika wraz z miesiączką lub przed nią. Kobiety z endometriozą mają bardzo bolesne, długie i obfite miesiączki. Choroba ta może powodować dolegliwości bólowe podczas stosunku seksualnego. Zdarzają się również plamienia międzymiesiączkowe. Endometrioza może odpowiadać za wystąpienie śladowych ilości krwi w kale oraz moczu. Ogniska chorobowe znajdujące się w jelicie lub pęcherzu moczowym mogą wywoływać silny ból podczas mikcji oraz wypróżniania.

Endometrioza jest chorobą polegającej na gromadzeniu się krwi nie mającej ujścia. Efektem tego jest powstanie zrostów oraz torbieli czekoladowych. Przypadłość ta przyczynia się do wystąpienia biegunek i zaparć w określonej fazie cyklu. Kobieta może zmagać się również z powtarzającymi się wzdęciami i osłabieniem.

Bardzo często zdarza się, że endometrioza jest odpowiedzialna za bezpłodność. Szacuje się, że występuje u co trzeciej kobiety mającej trudności z zajściem w ciąże. Niektórzy lekarze twierdzą, że powstanie ognisk endometriozy może być skutkiem zaburzeń gospodarki hormonalnej. Endometrioza wywołująca bezpłodność odpowiada za powstanie zrostów w jamie brzusznej, a także wewnątrz macicy. W wyniku tego zapłodnienie i dotarcie jajeczek do macicy jest niemal niemożliwe. Zdarza się, że ogniska chorobowe przyczyniają się do wydzielania substancji lub enzymów utrudniających proces zapłodnienia, a także zagnieżdżenia jaja.

Diagnostyka

Wbrew pozorom endometrioza nie jest łatwa do zdiagnozowania. Zwykł badanie ginekologiczne oraz badanie obrazowe USG nie pozwala na postawienie diagnozy. Jedynie laparoskopia może rozwiać wszystkie wątpliwości. Podczas tego badania lekarz bezpośrednio dokonuje oceny narządów rodnych kobiety, a dodatkowo pobiera wycinki do badania histopatologicznego. Podczas laparoskopii możliwe jest usuniecie części lub nawet wszystkich wszczepów. U pacjentek z podejrzeniem endometriozy lekarze zalecają wykonanie badania krwi, polegającego na oznaczeniu poziomu markera Ca-125. W niektórych przypadkach zalecane jest wykonanie tomografii komputerowej.

Leczenie endometriozy

Proces leczenia jest uzależniony od objawów występujących u danej pacjentki. Jeżeli problem dotyczy dolegliwości bólowych, wprowadza się leczenie farmakologiczne i hormonalne, pozwalające na złagodzenie objawów. Jeżeli powyższe sposoby nie przynoszą oczekiwanych efektów, konieczne może być leczenie operacyjne. U kobiet zmagających się z problemem z zajściem w ciąże wykonuje się diagnostyczno-terapeutyczną operację laparoskopową.

Leczenie laparoskopowe polega na usunięciu wszystkich ognisk, co przekłada się na skutecznym zniesieniu bólu i poprawie płodności. Jeżeli po przeprowadzonym zbiegu kobieta nadal nie może zajść w ciąże warto rozważyć inne metody leczenia w postaci inseminacji, wspomagania rozrodu lub in vitro.