Hemoroidy (żylaki odbytu) - przyczyny, objawy i leczenie

Patrycja Deja / 24 grudnia 2016

Hemoroidy to niewielkie poduszeczki z krwią, które uszczelniają kanał odbytowy. U zdrowego człowieka ściśle współpracują z mięśniami odbytu, dzięki czemu jest możliwa kontrola nad stolcem i gazami. W praktyce "zdrowe hemoroidy" otrzymując impuls nerwowy potocznie zwany parciem, opróżniają się z krwi, umożliwiając oddanie stolca. O nieprawidłowym działaniu hemoroidów mówimy wówczas gdy niewielkie poduszeczki umieszczone w odbycie nie są w stanie odprowadzić całej krwi, gdyż są nadmiernie rozciągnięte. Zaleganie krwi w hemoroidach może prowadzić do stanów zapalnych i krwawienia z odbytu, wówczas dochodzi do rozwoju żylaków odbytu, czyli schorzenia, z którym boryka się co drugi Polak.

Hemoroidy (żylaki odbytu) - przyczyny, objawy i leczenie

Jak wyglądają hemoroidy?

Hemoroidy jest to anatomiczna struktura, której zadaniem jest uzupełnienie aparatu zwieraczowego i zapobieganie niekontrolowanemu oddawaniu gazów oraz stolca. Zdrowy organizm człowieka posiada trzy poduszkowate jamiste naczynia żylne, które wypełnione są krwią w stopniu umiarkowanym (poduszeczki umiejscowione są w prawej przedniej, prawej tylnej oraz lewej bocznej pozycji kanału odbytu). Składają się z naczyń krwionośnych, tkanki łącznej oraz mięśni gładkich. I to właśnie hemoroidy stanowią końcowe krańce tętnicy odbytniczej górnej.

Przyczyny rozwoju żylaków odbytu

Hemoroidy, czyli żylaki odbytu dotykają osób w każdej grupie wiekowej, przy czym uważa się, iż do ich rozwoju przyczynia się:

- siedzący tryb życia;

- ograniczenie, lub całkowity brak aktywności fizycznej, co może prowadzić do nieprawidłowego ciśnienia żylnego w okolicy odbytu.

Statystyki pokazują, iż szczególnie narażonymi osobami na hemoroidy są pracownicy biurowi, a także informatycy, którzy spędzają dużo czasu w pozycji siedzącej, rowerzyści, zawodowi kierowcy i osoby jeżdżące konno. Nieprawidłowa dieta uboga w błonnik i oraz skromna ilość przyjmowanych płynów prowadzi do nadmiernego obciążenia jelit i wytężonej pracy odbytu, oraz rozciągania błony śluzowej podczas wypróżniania. Hemoroidy powstają bardzo często u kobiet w okresie ciąży, czemu bezpośrednio winna jest burza hormonalna, a także ucisk na układ żylny powodowany przez rosnące dziecko, co może prowadzić do nieprawidłowej pracy jelit i powstawania problemów z hemoroidami, natomiast parcie podczas porodu może przyczynić się do powiększania się hemoroidów. W tym wypadku u większości kobiet schorzenie zanika samoczynnie, pod warunkiem stosowania diety wysoko błonnikowej.

Grupy ryzyka

Hemoroidy znacznie częściej dotykają osoby z nadwagą, które stosują środki przeczyszczające, z niewydolnością krążeniową, po przebytych operacjach odbytu, lub krocza, kobiety, które siłami natury urodziły kilkoro dzieci, u osób w podeszłym wieku. Lekarze uważają również, iż problemy z hemoroidami mogą mieć podłoże genetyczne i są dziedziczne.

Zapobieganie

Stare przysłowie mówi, iż "lepiej zapobiegać niż leczyć" i a w tym wypadku profilaktyka jest bardzo prosta i sprzyja nie tylko zapobieganiu powstawania żylaków odbytu, ale też utrzymaniu całego organizmu dobrej formie.

Aby uniknąć w przyszłości hemoroidów należy:

- prowadzić aktywny tryb życia, nie muszą to być mordercze treningi na siłowni, codzienny 30 min spacer w zupełności wystarczy;
- osoby prowadzące siedzący tryb życia powinny wybrać twarde krzesło i robić sobie regularne przerwy, polegające na krótkich 2-3 minutowych spacerach;
- wprowadzić do rozkładu dnia gimnastykę odbytu polegającą na ściskaniu i rozluźnianiu pośladków;
- nie należy również przyspieszać oddawania stolcu poprzez nadmiernie naprężenie mięśni brzucha i odbytu.

Objawy

Do najczęściej spotykanych objawów nieprawidłowej pracy hemoroidów w początkowej fazie należy swędzenie w okolicach odbytu, jest to jednocześnie symptom bagatelizowany przez 90% pacjentów, wrażenie niepełnego wypróżnienia, które jest typowe u osób z powiększonymi guzkami, krwisty ślad na papierze toaletowym po wypróżnieniu. W zaawansowanym stadium hemoroidów guzek może wypadać i jest odczuwalny w okolicy odbytu, najczęściej cofa się samoczynnie, lub z pomocą lekarza, pozostawienie guzka na zewnątrz odbytu jest bardzo niebezpieczne. Kolejnym objawem hemoroidów jest ból odbytu, jednak ten występuje jedynie w przypadku stanów zapalnych towarzyszących hemoroidom.

Leczenie

Leczenie hemoroidów jak każdej innej choroby w znacznym stopniu jest uzależnione od jej zaawansowania. W początkowej fazie leczenia, czyli gdy pojawią się pierwsze dolegliwości, chorobę zwalcza się zmianą diety, w której zwiększana jest ilość błonnika, płynów, oraz leczenia farmakologicznego niesteroidowymi, przeciwzapalnymi lekami, które mają również działanie przeciwbólowe.

- Hemoroidy w zaawansowanym stadium wymagają wykonania drobnego zabiegu operacyjnego, ta metoda leczenia jest stosowana niezwykle rzadko, najczęściej, gdy wszystkie farmakologiczne środki nie przynoszą poprawy.

- Nasiadówki na hemoroidy. Znana od lat nasiadówka z kory dębu, kwiatu nagietka, a także ciepłe kąpiele z rumiankiem.

- Kuracja pęczniejąco - rozluźniająca. U osób, u których często występują zaparcia, pomocne są środki pęczniejące i rozluźniające stolec. Najlepsze wyniki tej metody zauważono u osób z hemoroidami we wczesnych stadiach, w zaawansowanych mogą wspomagać leczenie farmakologiczne.

- Usuwanie chirurgiczne, u niektórych pacjentów leczenie zachowawcze jest nieskuteczne, zaleca się usunięcie żylaków jedną z dostępnych metod. Zabiegi najczęściej są bezbolesne i nie wymagają znieczulenia, gdyż hemoroidy występują w części odbytu niewrażliwej na ból. Niestety zabiegi usuwania hemoroidów nie są refundowane przez NFZ.

- Gumkowanie zwane również metodą Barrona to jeden z najczęściej stosowanych zabiegów w leczeniu hemoroidów II i III stopnia. Polega na umieszczeniu na nasadzie guzka gumowej opaski (pierścienia), odcinającej dopływ krwi. Po około 7-10 dniach od gumkowania niedokrwiony żylak obumiera. Jedynym minusem tej metody jest możliwy dyskomfort wywołany bólem o średnim natężeniu w miejscu gumkowania.