Kwas foliowy (witamina B9) i jego właściwości

Anna Serwatkiewicz / 5 października 2016

Kwas foliowy (folacyna, witamina M) to jeden z folianów znanych pod nazwą witamina B9 lub witamina B11. Jest on najbardziej stabilną formą folianów, dlatego często wykorzystywany jest jako składnik suplementów diety. Jest potrzebny każdemu człowiekowi do prawidłowego funkcjonowania organizmu, jednak znaczna większość z nas może cierpieć na jego niedobór, który może mieć szczególnie poważne skutki jeśli występuje u kobiet w ciąży, prowadząc do wad i uszkodzeń płodu.

Kwas foliowy (witamina B9) i jego właściwości

Rola kwasu foliowego

Kwas foliowy jest szczególnie ważny dla każdej komórki naszego ciała, ponieważ bierze udział w syntezie kwasów nukleinowych budujących strukturę ludzkiego DNA. W związku z powyższym wpływa na funkcjonowanie oraz budowę każdej komórki naszego ciała. Ponadto bierze udział w wielu przemianach biochemicznych w organizmie (witamina B9 pełni rolę koenzymu). Dodatkowo wraz z witaminą B12 uczestniczy w dojrzewaniu czerwonych krwinek, których niedobór skutkuje anemią i osłabieniem. Kwas foliowy zapobiega także miażdżycy, wspomaga obniżanie poziomu homocysteiny odpowiedzialnej za powstawanie chorób sercowo-naczyniowych, jak inne foliany ma także działanie przeciwdepresyjne oraz wspomaga wytwarzanie mleka u kobiet w okresie karmienia piersią. Uważa się, że zapobiega również nowotworzeniu (suplementacja kwasem foliowym może likwidować zmiany meta- i dysplastyczne w szyjce macicy). Ma również istotne znaczenie wspomagając pracę jelit, wątroby i żołądka. Ponadto jest niezbędny w celu prawidłowego rozwoju tkanki nerwowej i mózgu u płodu, jego rozwój oraz przekazywanie wad dziedzicznych. Niedobór kwasu foliowego może skutkować wadami cewy nerwowej, upośledzeniem umysłowym, deformacjami płodu. Przypuszcza się również, że suplementacja folianami w przypadku niektórych chorób nowotworowych, jak: rak prostaty, sutka, okrężnicy, czy białaczka może wspomagać hipermetylację DNA, czyli inaktywacji genów warunkujących powstawanie choroby.

Ze względu na jego wszechstronne wykorzystanie w komórkach i procesach zachodzących w naszym organizmie warto zadbać o odpowiednia suplementację kwasu foliowego.

Źródła kwasu foliowego

Kwas foliowy występuje zarówno w produktach roślinnych, jak i zwierzęcych. Należą do nich: żółtka jaj, wątroba, ciemnozielone warzywa (szpinak, sałata, fasola szparagowa, cukinia, kapusta, natka pietruszki, brokuły, brukselka, szczypiorek). Ponadto spore jego ilości występują w nasionach słonecznika, orzechach i burakach, a także roślinach strączkowych (bób, fasola, groch, soczewica).

Warto jednak wiedzieć, że takie czynniki jak: temperatura i światło słoneczne oraz długie przechowywanie i obgotowywanie produktów spożywczych znacznie zmniejsza zawartość kwasu foliowego. Z kolei spożywanie produktów bogatych w witaminę C zdaje się chronić go przed rozpadem. Przydatna może okazać się także suplementacja kwasu foliowego w postaci syntetycznej. W tej formie kwas foliowy przyswajany jest przez nasz organizm w pełni, z kolei w postaci naturalnej tylko w 50 procentach. W celu zapobiegania niedoborom folacyny warto w związku z tym sięgnąć po gotowe preparaty dostępne w aptekach.

Objawy i skutki niedoboru oraz przedawkowania kwasu foliowego

Niedobór kwasu foliowego w organizmie człowieka może prowadzić m.in. do chorób układu krążenia, osteoporozy, niedokrwistości, a także do nowotworów. U kobiet, które znajdują się we wczesnej fazie ciąży zwiększają ryzyko występowania wad cewy nerwowej u płodu. Dlatego też kobiety w ciąży otrzymują zalecenia od lekarza prowadzącego stosowanie diety opartej na suplementacji kwasem foliowym.

Również nadmierne spożycie kwasu foliowego może być szkodliwe dla organizmu człowieka. Jednym z objawów jest maskowanie niedoboru witaminy B12 (co może utrudniać diagnostykę i uniemożliwienie zapobiegania nieodwracalnym procesom niszczenia układu nerwowego).

Dawkowanie kwasu foliowego (wg Instytutu Żywności i Żywienia)

- Niemowlęta do 6. miesiąca życia - 65 μg

- Niemowlęta do 1. roku życia - 80 μg

- Dzieci do 3. roku życia - 150 μg

- Dzieci do 6. roku życia - 200 μg

- Chłopcy do 12. roku życia - 250 μg

- Dziewczęta do 12. roku życia - 300 μg

- Chłopcy do 18. roku życia - 330 μg

- Dziewczęta do 18. roku życia - 400 μg

- Dorośli - 400 μg

- Kobiety w ciąży - 600 μg

- Kobiety karmiące piersią - 500 μg