Nadpotliwość - jak poradzić sobie z problemem?

Małgorzata Karpińska / 9 kwietnia 2020

Każdy z nas chce przez cały dzień czuć się świeżo, ładnie pachnieć, a ponadto mieć suche dłonie, twarz i pachy. Niektóre osoby mają problem z nadmierną nadpotliwością. Przypadłość ta jest wynikiem nadmiernego wydzielania potu w okolicach bogatych w gruczoły potowe. Bardzo często nadpotliwość utrudnia codzienne funkcjonowanie oraz nawiązywanie kontaktów społecznych. 

Nadpotliwość - jak poradzić sobie z problemem?

Czym jest nadpotliwość?

Nadpotliwość to schorzenie, które może dotyczyć nawet całej powierzchni skory lub wybranych miejsc np. pach, dłoni, stóp itp. W medycynie wyróżnia się dwa rodzaje nadpotliwości: pierwotną i wtórną (związaną z występowania chorobą). Nadmierne pocenie się może wynikać z chorób układu nerwowego, chorób endokrynologicznych, zatruć, a także niektórych chorób nowotworowych. U niektórych osób może wystąpić tzw. nadmierne pocenie smakowe, wynikające ze spożycia ostrych przypraw. Czasami zdarza się, że nadpotliwość jest spowodowana obturacyjnym bezdechem sennym, podczas którego występuje nadmierny wysiłek oddechowy, prowadzący do wystąpienia zaburzeń wydzielania potu. Nadpotliwość może być także efektem farmakoterapii i stosowania niektórych leków np. przeciwbólowych, przeciwdepresyjnych, antybiotyków, leków przeciwwirusowych, hormonalnych, kardiologicznych i dermatologicznych. 

Przyczyny i objawy nadpotliwości

Do miejsc bogatych w gruczoły potowe zaliczają się dłonie, pachy, stopy, a także okolica górnej wargi. To właśnie tam występuje nadmierne wydzielanie potu. Objawy nadpotliwości są uzależnione od czynników, które je wywołują. W przypadku nadpotliwości idiopatycznej (samoistnej), która jest spowodowana nadaktywnością gruczołów potowych, bez konkretnej przyczyny objawy mogą wystąpić np. podczas stresu, wysokich temperatur lub po spożyciu ostrych przypraw. U osób z nadpotliwością obejmującą tylko jedną połowę ciała jej podłożem może być choroba układu nerwowego. Duży problem stanowi nadmierne pocenie się emocjonalne, które często jest uwarunkowane genetycznie, a pierwsze objawy dają o sobie znać już w okresie dzieciństwa. U osób z nadpotliwością dłoni dochodzi do ich zaczerwieniania, jednak nadal pozostają one chłodne. Jest to wynikiem parującego potu. Czasami zdarza się, że naskórek ulega maceracji, a dłonie stają się obrzęknięte. Nadpotliwość pach objawia się produkcją dużych ilości potu w krótkim czasie. W wyniku tego pot spływa po skórze, co prowadzi do jego wsiąkania w odzież, a w efekcie powstania na niej przebarwień. W przypadku nadpotliwości stóp wzrasta ryzyko wystąpienia maceracji, a także jej powikłań. Pacjenci często skarżą się na dolegliwości bólowe oraz nawracające i uciążliwe zakażenia o podłożu grzybiczym lub bakteryjnym. Nadpotliwość stóp wiąże się ze współistniejącym nieprzyjemnym zapachem. 

Diagnozowanie nadpotliwości

Pierwszym elementem diagnostyki jest wykluczenie schorzeń oraz patologii, które mogą być odpowiedzialne za nadmierną produkcję potu. W celu zdiagnozowania tej przypadłości konieczne jest ustalenie, czy jest ona pierwotna, czy wtórna. U większości osób występuje nadpotliwość pierwotna. Diagnoza polega głównie na badaniu klinicznym i przeprowadzeniu szczegółowego wywiadu medycznego. Jeżeli zachodzi podejrzenie nadpotliwości wtórnej, zaleca się wykonanie dodatkowych badań. Zazwyczaj nasilenie objawów tej uciążliwej przypadłości ocenia się na podstawie tzw. skali HDSS- Hyperhidrosis Disease Severity Scale. Jest to kwestionariusz posiadający czteropunktową skalę oceniającą nasilenie pocenia się i jego wpływ na funkcjonowanie:

1 pkt - jest to pocenie niewidoczne, które nie ma negatywnego wpływu na codzienną aktywność, 

2 pkt - to pocenie w tolerancji. Czasami zdarza się, że zaburza codzienną aktywność,

3 pkt - ta ilość punktów określa pocenie na granicy tolerancji, które bardzo często zaburza codzienne normalne funkcjonowanie,

4 pkt - taka ilość punktów przydzielana jest przy poceniu nietolerowanym, stale zaburzającym codzienną aktywność. 

Dwa pierwsze wyniki, czyli 1-2 określają nadpotliwość lekką o stopniu umiarkowanym, natomiast wynik 3 i 4 oznacza stopień ciężki. Bardzo często specjaliści łączą skale HDSS z metodą grawimetryczną. Ta metoda diagnozowania polega na ważeniu specjalnej bibułki testowej przed przyłożeniem oraz 10 minut po przyłożeniu do skóry pacjenta (w miejscu wydzielania potu). W procesie diagnostycznym, jak i podczas leczenia wykonuje się test Minora, który umożliwia precyzyjne wyznaczenie powierzchni nadpotliwości. Polega on na zasmarowaniu skóry jodyną lub roztworem betadyny. Następnie po wyschnięciu tego preparatu specjalista pokrywa skórę skrobią. Obszar, w którym występuje nadmierne wydzielanie potu, staje się znacznie ciemniejszy i przybiera niemal czarny kolor. 

Leczenie nadpotliwości 

Nadpotliwość to bardzo często przyczyna obniżenia jakości życia. Jest ona bardzo uciążliwa, zwłaszcza jeśli dotyczy rąk i twarzy. Bardzo często utrudnia kontakty społeczne. Medycyna nie zna jednej skutecznej metody pozwalającej na wyleczenie nadmiernej nadpotliwości. Dezodoranty pomagają jedynie zatuszować nieprzyjemny zapach, jednak nie rozwiązują problemu. Na rynku dostępne są dermokosmetyki, które działają doraźnie i blokują nadmierne wydzielanie potu. Jedną z bardziej skutecznych metod leczenia jest zabieg jontoforezy. Polega on na zastosowaniu prądu elektrycznego oraz wody. Kolejną popularną metodą nadmiernej potliwości jest ostrzykiwanie uciążliwych miejsc toksyną botulinową, czyli botoksem. W wyniku tego dochodzi do zablokowania unerwienie gruczołów potowych, a w efekcie zablokowania wydzielania potu. Dużą popularnością cieszy się laseroterapia. Dzięki zastosowaniu laserów wydzielających energię cieplną, możliwe jest doszczętne niszczenie gruczołów potowych. Do uzyskania zadowalających efektów konieczne jest wykonanie serii zabiegów. U osób, u których przyczyną nadmiernej potliwości jest choroba psychiczna, konieczna jest konsultacja z psychiatrą oraz rozpoczęcie terapii. Podobna sytuacja występuje w przypadku, gdy nadpotliwość jest spowodowana konkretną chorobą. W takiej sytuacji należy zastosować odpowiednie leczenie ograniczające wydzielanie potu.