Ospa wietrzna: objawy, przebieg, leczenie oraz powikłania po ospie

Patrycja Deja / 13 marca 2019

Ospa wietrzna inaczej zwana wiatrówką to choroba silnie zakaźna wieku przedszkolnego. Herpeswirus, wywołujący ospę pozostaje w organizmie na całe życie i przy kolejnym kontakcie z osobą zakażoną wiatrówką lub w okresie obniżonej odporności może zaatakować w postaci półpaśca. Od pewnego czasu sanepid notuje coraz większą liczbę zachorowań na ospę wietrzną wśród osób dorosłych, które nie przechodziły wirusa w dzieciństwie.

Ospa wietrzna: objawy, przebieg, leczenie oraz powikłania po ospie

Co to jest ospa wietrzna

Ospa wietrzna to mocno zakaźna choroba przenoszona głównie drogą kropelkową, ale także poprzez wiatr, wirus może rozprzestrzeniać się z wiatrem nawet na kilkadziesiąt metrów. Ospą można się zarazić od chorego na ospę lub półpaśca albo złapać z powietrza. Okres wylęgania się wirusa w organizmie trwa od 2 do 3 tygodni. W tym czasie osoba zakażona ma objawy przypominające przeziębienie i grypę. Chory uskarża się na ogólny spadek formy, ma katar, odczuwa łamanie w kościach. W kolejnym etapie pojawia się gorączka od 37 do nawet 40 stopni. U niektórych osób pojawia się wysypka „przepowiadająca” w postaci niewielkich malutkich, czerwonych krostek przypominających potówki. Właściwa wysypka towarzysząca ospie rozpoczyna się od rozlanych czerwonych plam, które szybko zmieniają się w swędzące krosty wypełnione płynem surowiczym, po kilku dniach na krostkach pojawiają się strupy. Uwaga wysypki na żadnym etapie nie wolno drapać, gdyż nadkażone krosty pozostawiają blizny. U niektórych chorych ospa “dosypuje”, czyli po przebyciu całego cyklu wysypki od czerwonych plam po zaschnięte krosty, ospa dosypuje, czyli pojawia się drugi i trzeci cykl wysypki. Po przebyciu trzech pełnych cykli chory musi pozostać w domu do całkowitego zniknięcia wysypki. Po ospie jeszcze przez parę tygodni pozostają czerwone ślady w miejscu krust. Ospa wietrzna może przybrać formę lekką w postaci kilku krostek lub pojawić się na całym ciele, łącznie ze skórą głowy, oczami, jamą ustną, wnętrzem nozdrzy i miejscami intymnymi.

Ospa wietrzna przeciwwskazania:

● Wysypki nie można drapać, nadkażone krosty pozostawiają blizny na całe życie. Przez całe stulecia uważano, że dołki po rozdrapanych krostkach nie da się zlikwidować. W przypadku niezbyt głębokich blizn po całkowitym wygojeniu warto wypróbować preparaty na blizny, które powinny zlikwidować szpecące dołki na skórze.
● Ospy nie można eksponować na zimno, przeziębienie ospy grozi poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi, może nawet doprowadzić do śmierci.
● Przyjmować leków z ibuprofenem i kwasu acetylosalicylowego, wspomniane substancje mogą wywołać zespół Reye’a.
● Nie powinno się stosować pudrowych papek na wysypkę, gdyż trudno je zmyć, a podczas ospy należy dbać o higienę wysypki, by nie doszło do nadkażenia.

Ospa wietrzna zalecenia - jak złagodzić objawy ospy wietrznej

● Codzienna kąpiel, polewanie wysypki ciepłą (nie za gorącą) wodą łagodzi świąd i przyspiesza gojenie.
● Stosowanie leków przeciwwirusowych doustnych i maści przeciwwirusowych, które przyspieszają cykl wysypki.
● Nawadnianie organizmu, wysoka gorączka i brak apetytu często towarzyszą wiatrówce, dlatego należy pamiętać, o częstym przyjmowaniu płynów.
● W przypadku zmian wewnątrz jamy ustnej warto zrezygnować z kwaśnych owoców, napoi i pikantnych potraw.

Ospa wietrzna powikłania

Do powikłań po ospie wietrznej najczęściej dochodzi, jeśli chory przeziębi wysypkę, badania wykazały, że przyjmowanie leków przeciwgorączkowych na bazie ibuprofenem i kwasu acetylosalicylowego. Powikłania po ospie wietrznej:
● liszajec
● ropne zakażenie skóry
● zapalenie płuc
● zapalenie tkanki łącznej, którego objawem jest pojawienie się cellulitu
● gronkowcowy zespół wstrząsu toksycznego
● płonnica
● półpasiec
● sepsa
● zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
● zapalenie mózgu
● poprzeczne zapalenie rdzenia kręgowego
● porażenie nerwów czaszkowych.

Szczepionka na ospę

Szczepionka na ospę prawdziwą była obowiązkowa od 1967 roku. Obowiązkowemu szczepieniu podlegały dzieci, które ukończyły 1 rok życia, kolejna dawka po ukończeniu 7 lat i w wieku 14 lat. Ponadto szczepiono osoby wyjeżdżające poza nasz kontynent oraz pracowników służby zdrowia. Osoby zaszczepione na śmiertelną odmianę ospy prawdziwej zdobywały również odporność na wiatrówkę. W 1980 roku WHO - Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła, że obowiązkowe szczepienia wyeliminowały zupełnie ospę prawdziwą. Po upublicznieniu tej wiadomości obowiązek szczepień na ospę prawdziwą został zniesiony. Wirus ospy prawdziwej oficjalnie jest przechowywany w dwóch laboratoriach na terenie USA i Rosji. Istnieją niepotwierdzone oficjalnie podejrzenia, że wirus ospy prawdziwej są jeszcze trzy tajne laboratoria w Iraku, Korei Północnej i Francji.


Obecnie szczepionka na ospę wietrzną jest refundowana i obowiązkowa tylko i wyłącznie w przypadku dzieci i osób dorosłych, które przebywają na pobyt stały w dużych skupiskach ludzi np.: ośrodkach opiekuńczych, w których jedna zakażona osoba może wywołać epidemię. A także osoby z obniżoną odpornością, przed chemioterapią, leczeniem immunosupresyjnym i zakażeni wirusem HIV. Osoby znajdujące się poza grupą ryzyka nie podlegają obowiązkowemu szczepieniu. Szczepionka na ospę wietrzną jest dostępna w punktach szczepień i sanepidzie, koszt jednej dawki to koszt około 250 zł. Pierwsza szczepionka podnosi odporność na wirusa o około 80%, kolejna o 95%, ale tylko na 10 lat. Zaszczepienie nie gwarantuje, że podczas kontaktu z osobą zakażoną nie dojdzie do zarażenia, ale choroba ma łagodniejszy przebieg i rzadziej dochodzi do powikłań.