Przedwczesna menopauza - objawy, przyczyny, leczenie

Małgorzata Karpińska / 21 kwietnia 2020

Menopauza to naturalny okres fizjologiczny w życiu kobiet. Nie można temu zapobiec. Zazwyczaj rozpoczyna się między 45. a 55. rokiem życia. Menopauza polega na zatrzymaniu menstruacji i utracie zdolności prokreacyjnych. Zdarza się, jednak że kobiety dotyka przedwczesna menopauza, która może znacznie skomplikować życie. 

Przedwczesna menopauza - objawy, przyczyny, leczenie

Czym jest przedwczesna menopauza (wczesna menopauza)?

Wczesna menopauza występuje dość rzadko i dotyczy ona kobiet przed 40. rokiem życia. Zdarzają się przypadki, że przedwczesne klimakterium pojawia się już przed 20. rokiem życia. Objawy są takie same jak w przypadku typowej menopauzy. Przedwczesna menopauza może być spowodowana m.in. stylem życia, stosowaniem używek, przebytymi chorobami, warunkami środowiskowymi oraz zabiegami chirurgicznymi obejmującymi drogi rodne.

Do pozostałych czynników zwiększających szanse na wystąpienie wczesnej menopauzy zalicza się palenie tytoniu, przebycie ciąży mnogich, późną pierwszą miesiączkę, choroby autoimmunologiczne.

Skutek menopauzy dochodzi do stopniowego zmniejszania się produkcji hormonów, które są niezbędne między innymi do poczęcia dziecka.

Przedwczesna menopauza może być uwarunkowana genetycznie. Jeżeli u matki lub siostry stwierdzono przedwczesną menopauzę, to rośnie ryzyko wystąpienia jej udanej pacjentki. Za kolejną przyczynę lekarze podają choroby nowotworowe jajników i metody leczenia tj. radio i chemioterapia, które przyczyniają się do zniszczenia tkanek, zmieniają DNA oraz aktywne procesy wewnątrzkomórkowe w organizmie. W wyniku tego dochodzi do zaburzenia reakcji w organizmie i jego stopniowego wyniszczenia.

Periomenopauza, czyli pierwszy etap menopauzy pojawia się u kobiet po 35. roku życia. Faza ta może trwać nawet 10 lat. w tym czasie zmniejsza się produkcja hormonów rozrodczych i coraz częściej występują cykle bezowulacyjne, odpowiadające za trudności z zajściem w ciążę. Podczas tego etapu zachowana zostaje jednak zdolność rozrodcza oraz występuje miesiączka. O przedwczesnej menopauzie mówi się w sytuacji, gdy wystąpiła ona  zbyt wcześnie, co skutkuje skróceniem okresu płodności o kilkanaście lat.

Jak leczyć przedwczesną menopauzę?

Dzięki specjalistycznemu leczeniu można zatrzymać objawy przedwczesnej menopauza, a tym samym zwiększyć szanse na zajście w ciąże. W tym celu podawane są odpowiednie dawki hormonów, których celem jest przywrócenie prawidłowych cykli menstruacyjnych i poprawa zdolności rozrodczej. Taka metoda leczenia jest dobrą wiadomością dla kobiet, które decydują się na późne macierzyństwo. Menopauzę można wykryć za pomocą badań laboratoryjnych.

Objawy przedwczesnej menopauzy

Do podstawowych objawów menopauzy zalicza się wydłużenie i skrócenie cykli miesiączkowych. Ponadto u kobiet pojawiają się skąpe lub bardzo obfite miesiączki o różnej długości. Przedwczesna menopauza objawia się problemami z zajściem w ciążę, gdyż bardzo często cykle są bezowulacyjne. Uciążliwym problemem jest również suchość pochwy, spowodowana zmniejszeniem wydzielania estrogenów. Do kolejnych objawów zalicza się obniżenie libido, kołatanie serca, nadmierną potliwość, uderzenia gorąca, nastroje oraz problemy z zasypianiem. Bardzo często kobiety, u których występuje wczesna menopauza, cierpią na bezsenność.

Każda kobieta może w inny sposób przechodzić przedwczesną menopauzę, jednak objawy są bardzo podobne do klasycznej menopauzy, występującej w późniejszym wieku. Wszystkie niepokojące symptomy należy skonsultować z lekarzem i wykonać niezbędne badania laboratoryjne. Jest to niezwykle ważne, gdyż zaburzenia cyklu menstruacyjnego i długie przerwy między miesiączkami mogą być przyczyną schorzeń w obrębie dróg rodnych, dlatego niezbędna jest szybka konsultacja ginekologiczna.

Diagnostyka przedwczesnej menopauzy

Diagnostyką przedwczesnej menopauzy zajmuje się lekarz endokrynolog oraz ginekolog. Do badań pozwalających na jej rozpoznanie zalicza się USG jamy brzusznej, USG przezpochwowe, a także cytologię. Obowiązkowe jest również wykonanie badań laboratoryjnych oznaczających hormony. Dzięki uzyskanym wynikom przedwczesna menopauza zostanie potwierdzona lub wykluczona. Podczas badań oznacza się poziom estrogenu i progesteronu wytwarzanego przez jajniki i FSH produkowanego przez przysadkę mózgową. Oznaczenie FSH pozwala uzyskać informacje, czy przysadka mózgowa odpowiednio pobudza jajniki do produkcji hormonów płciowych. Hormon ten jest niezwykle ważny w stymulacji pęcherzyków jajnika do owulacji, a także produkcji estrogenu. Jeżeli dojdzie do spadku poziomu estrogenu, przysadka mózgowa zaczyna wydzielać większą ilość FSH. Wysoki poziom tego hormonu może być wynikiem przedwczesnej menopauzy. W sytuacji, gdy poziom progesteronu oraz estrogenów jest zbyt niski, konieczne jest rozpoczęcie leczenia. Jest to niezwykle ważne, gdyż hormony płciowe odpowiadają za wiele ważnych funkcji w organizmie kobiety.

Odpowiednia diagnostyka i leczenie odgrywa kluczową rolę w przypadku przedwczesnej menopauzy, ponieważ wpływa ona nie tylko na płodność oraz cykl miesiączkowy, ale na funkcjonowanie całego organizmu. Przypadłość ta zwiększa ryzyko wystąpienia osteoporozy, zakrzepicy oraz żylaków. Niski poziom estrogenów przyczynia się do wystąpienia zaburzeń metabolicznych oraz zwiększenia ryzyka rozwoju infekcji obejmującej układ moczowo-płciowy, a  także chorób układu krążenia tj. miażdżyca.