Spirytus salicylowy - właściwości lecznicze i zastosowanie

Małgorzata Karpińska / 28 września 2020

Spirytus salicylowy to popularny preparat wykorzystywany m.in. do odkażania skóry, a także dezynfekowania ran. Jest dostępny w aptekach i wielu sklepach bez recepty. Ma właściwości odkażające, przeciwgrzybicze i przeciwzapalne. Właściwości spirytusu salicylowego są na tyle bogate, że znalazł on zastosowanie m.in. w lecznictwie i kosmetyce.

Spirytus salicylowy - właściwości lecznicze i zastosowanie

Czym jest spirytus salicylowy?

Spirytus salicylowy jest dwuprocentowym roztworem kwasu salicylowego w alkoholu etylowym i wodzie. W stu gramach spirytusu salicylowego znajduje się dwa gramy kwasy salicylowego, wykazującego działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjnego, a także przeciwgrzybicze. W spirytusie salicylowym znajduje się także 30% wody i 68% głównego składnika, czyli etanolu.

Alkohol etylowy ma lekkie działanie przeciwbakteryjne, jednak w odpowiednim stężeniu działa skutecznie na większość bakterii chorobotwórczych. Dzięki wielu właściwościom spirytus salicylowy znalazł zastosowanie w lecznictwie oraz kosmetyce. W związku z tym jest on wykorzystywany nie tylko do odkażania ran.

Zastosowanie spirytusu salicylowego

Spirytus salicylowy jest łatwo dostępnym preparatem, który może być stosowany zewnętrznie w formie rozcieńczonej lub czystej, jednak jest to zależne od występującego problemu. Może być on stosowany miejscowo do odkażania określonego obszaru skóry. Roztwór posiadający optymalne stężenie i zawierający w składzie aż 70% alkoholu etylowego to doskonały preparat, który wykorzystany na skórę w ciągu dwóch minut zmniejsza liczbę drobnoustrojów o 90%. Ważne jest, aby w tym czasie skóra była cały czas zwilżona alkoholem, gdyż poprzez jednorazowe przetarcie skóry wacikiem nasączonym alkoholem można zmniejszyć liczbę drobnoustrojów najwyżej o 75%.

Spirytus salicylowy to również doskonały preparat na otarcia naskórka. Wystarczy w tym celu przetrzeć naskórek wacikiem nasączonym tym preparatem.

W spirytusie salicylowym znajduje się kwas salicylowy, który doskonale przenika przez warstwę sebum na skórze, a dodatkowo przenika do mieszków włosowo-łojowych, gdzie działa bakteriobójczo i łagodząco, a także usuwa nadmiar tłuszczu i zanieczyszczeń. Ze względu na to spirytus salicylowy jest preparatem polecanym osobom zmagającym się z trądzikiem. Ponadto dzięki swoim właściwościom zapobiega nawarstwianiu się martwych komórek naskórka w obrębie ujść mieszków włosowych, co jest niezwykle ważne u osób ze skórą trądzikową. Miejsca zmienione chorobowo można przemywać spirytusem dwa razy dziennie, jednak ważne jest, by nie stosować go przez dłuższy czas, gdyż przesusza skórę, co przekłada się na zwiększenie pracy gruczołów łojowych odpowiedzialnych za uzupełnianie braków w nawilżeniu.

U osób zmagających się z łojotokiem spirytus salicylowy ma takie samo działanie jak w przypadku trądziku. W związku z tym powinien być stosowany wyłącznie doraźnie, aby uniknąć przesuszenia skory. Niewiele osób wie, że spirytus salicylowy to doskonały środek pomocniczy w leczeniu grzybicy paznokci. U osób z grzybicą stóp zaleca się nasączanie wacika spirytusem, a następnie przecieranie nim miejsca zmienionego chorobowo.

Stosowanie spirytusu u kobiet w ciąży lub karmiących piersią

Stosowanie spirytusu salicylowego miejscowo na niewielkie obszary skóry nie wpłynie negatywnie na rozwój płodu, w związku z czym nie ma przeciwwskazań do jego stosowania. Spirytus salicylowy może być używany również w okresie karmienia piersią, jednak należy omijać skórę piersi, gdyż może przedostać się do organizmu dziecka podczas karmienia. Ważne jest jednak, by stosować go z umiarem, gdyż skóra podczas ciąży, jak i po porodzie jest nadmiernie wrażliwa, przez co zwiększa się ryzyko wystąpienia podrażnienia.

Przeciwskazania do stosowania spirytusu salicylowego

W spirytusie salicylowym znajduje się kwas salicylowy, który może wywołać podrażnienie u osób mających uczulenie na salicylany, co może skutkować wystąpieniem miejscowego zapalenia kontaktowego skóry. Duża zawartość alkoholu w połączeniu z częstym stosowaniem może doprowadzić do wystąpienia podrażnienia i wysuszenia skóry. Ze względu na to, że w spirytusie salicylowym znajduje się kwas salicylowy, należy unikać kontaktu z błonami śluzowymi. Oznacza to, że nie można go stosować na otwarte rany, a także duże powierzchnie skóry. Jest to uwarunkowane wchłanianiem etanolu i możliwością wystąpienia objawów zatrucia kwasem salicylowym.

Spirytus salicylowy nie może być stosowany nie tylko u osób z nadwrażliwością na salicylany, a także u niemowląt i małych dzieci. Od kilku lat preparat  ten nie jest wykorzystywany w pielęgnacji kikuta pępowiny u niemowląt, gdyż przeprowadzone badania wykazały, że opóźniał on proces gojenia się ran oraz jego odpadania. Zastosowanie spirytusu salicylowego na większą powierzchnię ciała lub tez jego przypadkowe wpicie przyczynia się do obniżenia zdolności do obsługi maszyn, a także prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Spirytus salicylowy to znany wielu osobom produkt, który jest powszechnie dostępny w aptekach pod postacią roztworu, a także plastrów na odciski. Spirytus salicylowy w postaci roztworu występuje w opakowaniach o pojemności od 50 do 800g. W przypadku najmniejszego opakowania cena produktu wynosi ok. 2 zł.