Tran - właściwości zdrowotne, wskazania

Małgorzata Karpińska / 2 listopada 2020

Tran jest tłuszczem pozyskiwanym ze świeżej wątroby dorsza atlantyckiego lub innych ryb z gatunku dorszowatych. Ze względu na to, że ryby te żyją w zimnych wodach, dostosowały się do otoczenia i gromadzą w tkankach składniki odżywcze w dużych ilościach. Przeprowadzono badania medyczne, które wykazały, że dzięki spożywaniu tranu możliwe jest poprawienie odporności organizmu oraz ogólnego samopoczucia.

Tran - właściwości zdrowotne, wskazania

Leczenie przy pomocy rybiego tłuszczu zostało zapoczątkowane już w XIV wieku, jednak był on wtedy wykorzystywany  również jako materiał do lamp oliwnych, a także do karmienia zwierząt. Pierwszy sposób leczenia polegał na wcieraniu tranu w bolące stawy, ale nie przynosiło to oczekiwanych efektów, gdyż swoje właściwości wykazuje dopiero przy zażywaniu doustnym. W krótkim czasie odkryto, że spożywanie tranu podnosi odporność i zapobiega przeziębieniom.

Czym jest tran?

Tran to koncentratem z oleju pozyskiwanego z wątroby dorsza atlantyckiego lub innych ryb z rodziny dorszowatych. W tranie znajdują się drogocenne kwasy tłuszczowe z grupy omega-3 i omega-6, a także witamina A i D3, która jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Zdarza się, że olej z wątroby rekina lub halibuta jest określany jako tran, jednak jest to błędnie określenie, gdyż tran jest pozyskiwany wyłącznie z wątroby ryb z gatunku dorszowatych.

Niegdyś tran był spożywany tylko i wyłącznie w formie pitnej, ale obecnie dostępny jest również pod postacią żelatynowych kapsułek. Osoby wrażliwe na charakterystyczny zapach i smak tranu mogą zdecydować się na zakup tranu z dodatkami aromatycznymi np. miętą lub pomarańczą, które niwelują nieprzyjemne doznania.

Właściwości zdrowotne tranu

W tranie znajdują się przede wszystkim drogocenne kwasy tłuszczowe, które są istotnym składnikiem odżywczym dla komórek skóry. Głównym składnikiem tranu są nienasycone kwasy tłuszczowe.

Nienasycone kwasy tłuszczowe pozwalają w naturalny sposób obniżyć ciśnienie krwi, a ponadto dostarczają do naszego organizmu ważnego budulca do produkcji hormonów przeciwzapalnych, które wpływają na poprawę funkcjonowania układu odpornościowego.

W tranie zawarta jest także duża ilość witaminy A i D, co poprawia przyswajalność wapnia, a także jego utrwalanie w kościach. Stosunek procentowy tych dwóch witamin to podstawowy czynnik biorący udział w procesie wapnienia kości oraz wzrostu. Zaburzenie tego stosunku ma negatywny wpływ na stan kości zarówno u dzieci, jak i osób starszych. W związku z tym spożywanie tranu jest szczególnie polecane u tych grup wiekowych. W przypadku dzieci tran wspomaga budowanie silnych kości i proces wzrostu. Jego spożywanie jest zalecane u kobiet będących w okresie menopauzy, gdyż działa on odżywczo na skórę i kości.

Lekarze zalecają stosowanie tranu u pacjentów z awitaminozą A i D. Tran jest również wykorzystywany w dermatologii jako maść tranowa. Spożywanie tranu ma pozytywny wpływ na układ krążenia, a także obniża poziom złego cholesterolu. Ten niepozorny olej wykazuje także działanie przeciwnowotworowe, wpływa na poprawę pamięci i koncentracji. Jego systematyczne spożywanie  może zapobiec osteoporozie. Tran doskonale  łagodzi uciążliwe objawy astmy i łuszczycy.

Tran jest naturalnym źródłem witaminy A i D, w związku z czym świetnie przeciwdziała rozwojowi stanów zapalnych spojówek i rogówki oka, a także kurzej ślepocie. Bogactwo tych witamin zapobiega również nadmiernemu wysychaniu błon śluzowych i rogowaceniu skóry.

Wpływ tranu na zdrowie

Zawarte w tranie nienasycone kwasy tłuszczowe omega 3 i 6 są niezbędne do produkcji hormonów przeciwzapalnych, które wpływają na poprawę funkcjonowania układu odpornościowego. Natomiast witamina A doskonale uszczelnienia błony śluzowej i je regeneruje, dzięki czemu zapobiega przenikaniu przez nie patogenów chorobotwórczych. Takie działanie ma szczególne znaczenie w okresie, w którym jesteśmy szczególnie narażeni na przeziębienie i grypę.

Dzięki nienasyconym kwasom tłuszczowym znajdującym się w tranie można obniżyć poziom złego cholesterolu, czyli LDL oraz zwiększyć stężenie HDL określanego jako dobry cholesterol. W wyniku tego poprawia się krzepliwość krwi, co zapobiega powstaniu zakrzepów i zmniejsza ryzyko rozwoju choroby niedokrwiennej serca i miażdżycy. Stosowanie tranu pomaga w uregulowaniu ciśnienia tętniczego krwi. Znajdująca się w nim witamina E wpływa na wzmocnienie ścian naczyń krwionośnych, a także chroni czerwone krwinki przed ich przedwczesnym rozkładem.

Nienasycone kwasy tłuszczowe z grupy omega 3 mają korzystny wpływ na prace mózgu poprzez poprawę jego ukrwienia oraz usprawnienie przepływu bodźców między substancją białą, a szarą. Ze względu na takie właściwości tran polecany jest dzieciom, w celu poprawienia ich rozwoju, pamięci oraz koncentracji. Zażywanie tranu wskazane jest także u osób starszych, gdyż zmniejsza ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera i demencji.

Naukowcy z uniwersytetu w Kalifornii przeprowadzili badania, które wykazały, że kwasy omega 3, które znajdujące się w tranie, wpływają na zmniejszenie ryzyka rozwoju raka piersi, jajników, a także jelit. Natomiast naukowcy z Centrum Genetyki, żywienia i zdrowia w Waszyngtonie twierdzą, że tran z wątroby dorsza atlantyckiego może wpłynąć na zmniejszenie skłonności do wystąpienia przerzutów nowotworowych oraz ogranicza liczbę i wielkość guzów.

Znajdująca się w tranie witamina D3 ma duży wpływ na gospodarkę fosforowo-wapniową organizmie. Dzięki ułatwieniu wchłaniania fosforu i wapnia wspomaga on prawidłowy rozwój kości i zębów, dlatego zażywanie tranu wskazane jest dzieciom i młodzieży okresie wzrostu. Witamina D3 jest stosowana w celu zapobiegania krzywicy, ponieważ wpływa na spowolnienie procesu niszczenia tkanek, a także stymuluje procesy ich regeneracji. Stosowanie witaminy D3 jest zalecane podczas leczenia zaburzeń uwapniania tkanki kostnej. Zażywanie jej przez osoby starsze może uchronić je przed osteoporozą. Witamina A zawarta w tranie pomaga w zapobieganiu rozwojowi chorób wzroku tj. zwyrodnienie plamki żółtej, które u osób dorosłych i starszych może skutkować utratą wzroku. Natomiast niedobór kwasów omega 3 u kobiet w ciąży może skutkować wystąpieniem retinopatii u wcześniaków.