Wielomocz (poliuria): czym jest? jakie są przyczyny i leczenie

Małgorzata Florków / 26 marca 2019

Wielomocz (inaczej poliuria) jest uciążliwą dolegliwością, która objawia się nadmiernym zwiększeniem ilości oddawanego moczu. Za normę u dorosłego człowieka przyjmuje się około 2000-2500 ml na dobę. O zaburzeniu mówimy w sytuacji, gdy jego ilość przekracza 3000 ml na dobę. Czasami zdarza się, że wydalenie większych objętości moczu jest efektem spożywania dużej ilości płynów. Taka sytuacja jest prawidłowa. Niepokojącym objawem natomiast jest pojawienie się wielomoczu niezależnie od ilości spożytych płynów. Fakt ten wskazuje na nieprawidłową czynność nerek odpowiedzialną za gospodarkę wodną.

Wielomocz (poliuria): czym jest? jakie są przyczyny i leczenie

Przyczyny wystąpienia wielomoczu

Do przyczyn wywołujących poliurię możemy zaliczyć następujące czynniki:

Czynniki fizjologiczne

• zwiększona objętość przyjmowanych płynów,

• spożywanie ostrych potraw, kwaśnych napojów, a także odżywek proteinowych,

• nadmierne spożywanie kofeiny pod postacią kawy, kakao, herbaty, czekolady,

• zbyt duża ilość spożywanego alkoholu,

• zażywanie diuretyków, które mają działanie moczopędne,

• przebywanie w otoczeniu o niskiej temperaturze lub na wysokościach nad poziomem morza (reakcja ta oznacza adaptację organizmu do wysokości, na której się znajduje).

Czynniki hormonalne

Zdarza się, że oddawanie nadmiernej ilości moczu jest skutkiem zaburzeń gospodarki hormonalnej organizmu. Do takich dolegliwości zalicza się:

• hiperglikemię, która objawia się zwiększonym poziomem glukozy we krwi. Bardzo często zdarza się, że wielomocz cukrzycowy jest jednym z początkowych objawów cukrzycy typu I, która stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia,

• nadczynność tarczycy-przypadłość ta objawia się zwiększonym pragnieniem, co skutkuje zwiększoną objętością oddawanego moczu,

• choroby podwzgórza- powodują zaburzenie równowagi hormonalnej (przysadka-podwzgórze),

• moczówka prosta- przypadłość ta jest wynikiem niedoboru hormonu antydiuretycznego, czyli wazopresyny. Zazwyczaj dotyka ona osoby zmagające się z zaburzeniami pracy nerek.

Poliuria może towarzyszyć również innym chorobom np. migrenom, policytemii, zespołowi Reitera i Fanconiego, niewydolności krążeniowej, chorobom tkanek łącznych, chorobie Glińskiego-Simmondsa, mózgowemu zespołowi utraty soli, a także zaburzeniom rytmu serca.

Wielomocz, a Polidypsja

Polidypsja jest przypadłością, której objawem jest zwiększone pragnienie i nadmierne spożywanie płynów. 

Wyróżnia się dwa rodzaje polidypsji:

• Polidypsja pierwotna- występuje ona u osób cierpiących na zaburzenia w okolicy podwzgórza tj. niewyrównana cukrzyca, nadczynność tarczycy, zaburzenia wodno- elektrolitowe w organizmie.

• Polidypsja psychogenna- ten rodzaj polidypsji pojawia się zazwyczaj u kobiet w średnim wieku, które zmagają się z napadami lęku lub chorobami psychicznymi.

Badania, diagnostyka i leczenie

Głównymi czynnikami odpowiedzialnymi za poliurię są choroby układu moczowo płciowego. Z tego względu pierwszym krokiem diagnostyki jest wykonanie badania moczu, elektrolitów, oznaczenie poziomu glukozy we krwi oraz wykonanie morfologii z hematokrytem. W sytuacji, gdy wielomocz pojawia się po spożyciu dużej ilości płynów, nie mamy powodów to niepokoju. Nieprawidłowością natomiast jest nadmierne oddawanie moczu bez względu na ilość spożywanych napojów. W celu rozpoznania poliurii lekarz może zalecić wykonanie testu odwodnieniowego. Badanie to przeprowadza się, u osób z podejrzeniem moczówki prostej. Podczas testu, pacjent ma kategoryczny zakaz spożywania płynów, po czym wykonuj się badanie ogólne moczu oznaczające jego ciężar pomocny w ocenie pracy nerek. W sytuacji, gdy organizm pacjenta prawidłowo zagęszcza mocz, to rośnie jego ciężar właściwy. U osób z niedoborem wazopresyny ciężar moczu nie wzrasta, ponieważ nerki go nie zagęszczają. W diagnostyce wielomoczu wykonuje się również test wazopresynowy, który polega na podaniu pod koniec badania wazopresyny. Dzięki temu można rozpoznać przyczynę moczówki.np. niewrażliwością nerek na wazopresynę lub niedobór tego hormonu.

Leczenie wielomoczu uzależnione jest od jego przyczyny. U pacjentów spożywających nadmierne ilości płynów, wystarczy jedynie ich ograniczenie. Natomiast w przypadku zażywania leków moczopędnych konieczne jest ich odstawienie. W celu profilaktyki zaleca się ubieranie ciepłej bielizny przed wyjściem na niskie temperatury. W sytuacji, gdy za wielomocz odpowiadają stany chorobowe konieczne jest rozpoczęcie odpowiedniego leczenia. Jest to bardzo ważne, ponieważ nieleczone mogą doprowadzić do zaburzeń w funkcjonowaniu organów i poważnych powikłań zdrowotnych.