Zdrowotne właściwości witaminy D

Anna Serwatkiewicz / 13 maja 2016

Witamina D to grupa związków chemicznych: witaminy D1 (kalcyferolu), witaminy D2 (ergokalcyferolu) i witaminy D3 (cholekalcyferolu). Najczęściej słusznie kojarzona jest jako pomoc w profilaktyce osteoporozy i krzywicy. Powszechnie znany jest jej pozytywny wpływ na stan kości i układu szkieletowego. To jednak nie wszystkie jej zalety.

Zdrowotne właściwości witaminy D

Zdrowy układ kostny i nerwowy

Witamina D wpływa na mineralizację kości i wspomaga gospodarkę wapniowo – fosforanową organizmu, wpływając na prawidłowe wykorzystywanie obu tych pierwiastków w organizmie. Jest zatem niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania układu kostnego i zębów. Jej niedobór może objawiać się nadmiernym wydzielaniem parathormonu (hormon tarczycy) i uwalnianiem wapnia z kości, co może prowadzić do krzywicy, osteopenii i osteoporozy.

Ponadto witamina D poprzez regulację stężenia wapnia we krwi przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania kanałów jonowych, umożliwiających prawidłowe przesyłanie impulsów i funkcjonowanie układu nerwowego i mięśni. Odpowiedni poziom witaminy D3 może też wspomóc ochronę organizmu przed otępieniem, chorobą Alzheimera, depresją, a nawet stwardnieniem rozsianym. Ważne jest utrzymywanie optymalnego poziomu witaminy D3 w okresie jesienno-zimowym, w którym pomaga ona chronić przed przygnębieniem wynikającym ze zmian związanych z porą roku.

Prawidłowy rozwój płodu

Witamina D wpływa również na właściwy rozwój płodu i dziecka po jego urodzeniu. Nie tylko zapobiega krzywicy, ale w czasie ciąży wpływa na siłę dziecka. Naukowcy z Uniwersytetu z Southampton w Wielkiej Brytanii przekonują, iż występuje zależność między ilością witaminy D spożywanej przez matki w okresie ciąży a siłą chwytu dziecka po jego urodzeniu.

Konieczne jest jednak konsultowanie diety i zwiększenia spożycia produktów zawierających witaminę D z lekarzem prowadzącym, gdyż nadmierne jej ilości mogą w skrajnych przypadkach doprowadzić do uszkodzenia płodu.

Pomoc w chorobach nowotworowych i układu krążenia

Utrzymywanie odpowiedniego poziomu witaminy D w organizmie może zapobiegać namnażaniu się komórek nowotworowych m. in. W przypadku raka jajnika, prostaty, jelita grubego, sutka, płuc i czerniaka. Metabolit witaminy D - 1,25-Dihydroksycholekalcyferol hamuje rozwój komórek nowotworowych, a także proces tworzenia naczyń krwionośnych odżywiających te komórki, powodując ich obumieranie(apoptozę).

Ponadto istnieje prawdopodobny związek między współdziałaniem wapnia i witaminy D w profilaktyce nadciśnienia tętniczego i chorób serca. U osób zażywających obydwie substancje odnotowuje się spadek ciśnienia skurczowego i rozkurczowego. Dodatkowo witamina D wpływa korzystnie na utrzymywanie się wysokiego stężenia dobrego cholesterolu HDL, przez co może mieć korzystny wpływ na profilaktykę miażdżycy, chorób serca i choroby wieńcowej.

Witamina D a cukrzyca

W latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia udowodniono, że witamina D działa stymulująco na komórki B wysp trzustki i wytwarzanie insuliny, przez co pomaga utrzymywać prawidłowy poziom glukozy we krwi, zapobiegając cukrzycy typu II.

Źródła witaminy D

Witamina D jest możliwa do wytworzenia przez skórę pod wpływem promieni słonecznych. Zażywając opalania warto wystawić na słońce jak największą powierzchnię ciała. Należy jednak pamiętać, aby rozsądnie zażywać kąpieli słonecznych i chronić się przed szkodliwymi skutkami wysokich temperatur i nadmiernego nasłonecznienia. 

Witamina D należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Nie jest wydalana przez organizm wraz z moczem, ale ustrój akumuluje ją w tkance tłuszczowej i wątrobie. Przyjmowana drogą pokarmową, jest też lepiej przyswajalna wraz z tłuszczem.

Bogatym źródłem witamin z tej grupy są tłuste ryby morskie (szproty, makrele) oraz tran. Spore ilości witaminy D znajdują się również w nabiale. Mleko, sery i masło dostarczają jednocześnie duże ilości wapnia, dlatego warto włączyć je do codziennej diety. Nie tak duże ilości witaminy D występują również w wątrobie wołowej i żółtku jaja kurzego.