Zespół niedoboru testosteronu (TDS) u mężczyzn - diagnostyka i leczenie

Małgorzata Florków / 7 grudnia 2019

Zespół niedoboru testosteronu, czyli TDS (ang. Testosterone Deficiency Syndrome) to przypadłość objawiająca się spadkiem stężenia testosteronu u mężczyzny, wywołująca negatywne skutki kliniczne. Już po 40 r.ż u płci męskiej postępuje proces starzenia, którego jednym z elementów jest stopniowe zmniejszanie się stężenia testosteronu. Według statystyk około 20% mężczyzn po 60 r.ż boryka się z problemem zaburzeń hormonalnych, które są wynikiem spadku stężenia androgenów, a w szczególności testosteronu. Po przekroczeniu tego wieku, co roku spada o około 1% zdolność rozrodcza mężczyzny. Niedobór testosteronu ma negatywny wpływ na funkcjonowanie wielu narządów, a także układów organizmu. W związku z tym jego skutki są widoczne w pogorszeniu jakości życia.

Zespół niedoboru testosteronu (TDS) u mężczyzn - diagnostyka i leczenie

Zaburzenia hormonalne i objawy TDS

Zespół niedoboru testosteronu powoduje niedobory wielu hormonów. W efekcie stan ten sprzyja rozwojowi poważnych chorób w wieku starszym tj. miażdżyca i nowotwory. Badania wykazały zależność pomiędzy niedoborem androgenów a przyśpieszonym starzeniem się organizmu. Tego typu przypadłość jest poważna, gdyż zwiększa ryzyko zachorowania na cukrzycę oraz choroby sercowo-naczyniowe. Bardzo często zdarza się, że obniżenie poziomu testosteronu występuje u mężczyzn z niewydolnością nerek, a także cierpiących na marskość wątroby.

TDS objawia się na wiele sposobów. Jednym z nich jest spadek popędu płciowego i upośledzenie częstości oraz jakości erekcji. Bardzo często chorobie towarzyszy obniżenie masy ciała i siły mięśni. Jednym z objawów zespołu niedoboru testosteronu jest również zwiększenie masy tkanki tłuszczowej, spadek energii, obniżenie nastroju oraz problemy związane z obniżeniem gęstości mineralnej kości, co może skutkować złamaniami patologicznymi. U osób z TDS może wystąpić rozwój osteoporozy oraz ginekomastia, czyli powiększenie gruczołów piersiowych. Jest to dość uciążliwy problem, gdyż wpływa na życie codzienne wywołując dyskomfort. Obniżenie poziomu testosteronu powoduje widoczne zmniejszenie owłosienia ciała, a także zmniejszenie wzrostu. TDS to schorzenie objawiające się na wielu płaszczyznach. Czasami zdarza się, że towarzyszą mu objawy niespecyficzne tj. pogorszenie pamięci, problemy z koncentracją, a także rozdrażnienie i pogorszenie nastroju.

Diagnostyka zespołu niedoboru testosteronu

W celu zdiagnozowania Zespołu niedoboru testosteronu wykonuje się badania laboratoryjne oznaczające poziom stężania testosteronu całkowitego (TT) i LH. Niezbędne jest także obliczenie wskaźnika niedoboru testosteronu i oznaczenie stężenia swoistego antygenu sterczowego, czyli PSA. Jednym z elementów diagnostyki jest także przeprowadzenie badania pr rectum oraz ultrasonografii przezodbytniczej (TRUS). W przypadku mężczyzn po 45 roku życia obowiązkowe jest wykonaniw morfologii krwi, oznaczenie stężenia lipidów i glikemii oraz wykonanie badań pozwalających na ocenę funkcji wątroby. Czasami zdarza się lekarz może zalecić wykonanie badania densytometrycznego kości oraz biopsji gruczołu krokowego.

Leczenie zespołu niedoboru testosteronu

Po zdiagnozowaniu TDS lekarz zaleca stosowanie testosteronu w tabletkach. W ciągu jednej doby przyjmuje się około 2 lub 3 tabletek. W zależności od uzyskanych wyników. Zdarza się, że lekarz może zalecić wykonanie zastrzyku domięśniowego, co jest wygodniejszą opcją, gdyż działa on przez kilka tygodni. Za granicą, u mężczyzn z Zespołem niedoboru testosteronu stosuje się plastry przyklejane do skóry, które zawierają testosteron, jednak w Polsce tego rodzaju lek nie jest jeszcze dostępny.

Cały proces leczenia odbywa się wyłącznie pod kontrolą lekarza, który zleca systematyczne wykonywanie badań krwi, w celu dobrania odpowiedniej dawki hormonu. Zazwyczaj ustalone dawki, pozwalają na utrzymanie odpowiedniego poziomu stężenia testosteronu we krwi. Terapia leczenia Zespołu niedoboru testosteronu jest stosowana przewlekle, gdyż po odstawieniu leku objawy TDS powracają. Podczas terapii konieczne jest wykonywanie badań kontrolnych u urologa, endokrynologa, a także androloga.

Przeciwwskazania do zastosowania terapii hormonalnej

Terapia z użyciem testosteronu nie może być przeprowadzona u pacjenta, u którego zachodzi podejrzenie raka prostaty lub piersi. Przeciwwskazaniem do zastosowania leczenia hormonami jest także ciężka niewydolność krążeniowa, nieleczony bezdech senny, a także istotna policytemia.