Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD) - objawy, leczenie

Małgorzata Florków / 4 czerwca 2019

Zwyrodnienie plamki żółtej (w skrócie AMD) jest przewlekłą i postępującą chorobą oczu. Występuje u osób po 50. roku życia. Konsekwencją tej choroby jest uszkodzenie siatkówki (w szczególności jej centralnie zlokalizowanej - plamki żółtej), co prowadzi do ubytków, pogorszenia, a często do całkowitej utraty widzenia centralnego (ślepoty).

Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD) - objawy, leczenie

Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD - Age Related Macular Degeneration) to przypadłość okulistyczna, która prowadzi do zwyrodnienia centralnej części siatkówki oka. Plamka żółta znajduje się w centrum siatkówki oka. Odpowiedzialna jest za widzenie centralne. Dzięki niej widzimy najdrobniejsze szczegóły obrazu, w odpowiedniej wyrazistości. Plamka żółta pozwala nam także dostrzegać kolory. Jej funkcja jest bardzo istotna w naszym codziennym funkcjonowaniu, gdyż umożliwia nam czytanie, rozpoznawanie twarzy i oglądanie telewizji. Ze względu na to, że ta część oka pracuje cały czas jej zapotrzebowanie na energię i tlen jest bardzo duże. Tlen dostarczany do oka transportowany jest przez krew. Wraz z wiekiem krążenie staje się coraz słabsze, co skutkuje mniejszą ilością dostarczanej energii do plamki żółtej. W efekcie prowadzi to do jej zaniku. Osoby zmagające się z tą przypadłością, zauważają znaczne pogorszenie się wzroku, które w konsekwencji prowadzi do minimalnej zdolności widzenia. Zaawansowane stadium choroby prowadzi do całkowitej utraty widzenia centralnego. Podczas rozwoju choroby , nie pojawiają się żadne dolegliwości bólowe. Schorzenie rozwija się stopniowo, jednak zdarza się, że AMD postępuje bardzo szybko. Zazwyczaj choroba ta dotyka kobiety po pięćdziesiątym roku życia. AMD uszkadza siatkówkę oka, skutkując pogorszeniem, ubytkiem, a nawet całkowitą utratą widzenia centralnego.

Jak objawia się zwyrodnienie plamki żółtej?

Bardzo często zwyrodnienie plamki żółtej mylone jest z zapaleniem nerwu wzrokowego. AMD może doprowadzić do uszkodzenia siatkówki, a stopniowo do ślepoty.

Wyróżniamy dwie postacie AMD - suchą i wysiękową. Postać sucha charakteryzuje się wolnym postępowaniem choroby. Osoba cierpiąca na tę postać zwyrodnienia plamki żółtej ma trudności z widzeniem w słabym świetle, a także widzi zniekształcone pojedyncze litery w tekście. AMD w postaci wysiękowej rozwija się znacznie szybciej niż w postaci suchej. W siatkówce oka osoby chorej pojawiają się patologiczne naczynia krwionośne. Następuje nieodwracalny zanik komórek barwnikowych oraz fotoreceptorów. Postać wysiękowa tego schorzenia powoduje pogorszenie się widzenia barw oraz ostrości. Czasami pojawiają się mroczki centralne. Charakterystycznymi objawami dla AMD jest widzenie linii prostych w zniekształconej postaci np. falistej. Wraz z nasileniem się choroby pojawiają się coraz większe trudności w czytaniu. Jak dotychczas rozwój medycyny nie pozwolił na określenie konkretnych przyczyn odpowiedzialnych za rozwój zwyrodnienia plamki żółtej. Przyjmuje się, że czynnikami zwiększającymi ryzyko zachorowania na AMD jest wiek, płeć, niedobór przeciwutleniaczy, a także narażenie oczu na intensywne światło.

Diagnostyka zwyrodnienia plamki żółtej

Zwyrodnienie plamki żółtej diagnozuje się poprzez wykonanie badania okulistycznego. W związku z tym osoby, które ukończyły czterdziesty rok życia, powinny profilaktyczne odwiedzać okulistę raz na dwa lata. Podstawowym badaniem umożliwiających rozpoznanie AMD jest wykonanie angiografii fluoresceinowej. Jest to badanie naczyń krwionośnych dna oka z wykorzystaniem kontrastu. Podczas badania lekarz podaje pacjentowi drogą dożylną specjalny barwnik, po czym wykonuje zdjęcie siatkówki i odcinka przedniego gałki ocznej. Badanie to jest bezpieczne dla zdrowia pacjenta. Pomocne w rozpoznawaniu AMD jest również wykonanie badania dna oka. Przed przystąpieniem do badania konieczne jest zakropienie oczu kroplami z atropiną. Substancja ta powoduje rozszerzenie źrenic oka, pogarszając tymczasowo widzenie. Podczas badania lekarz posługuje się oftalmoskopem, czyli wziernikiem ocznym wyposażonym w cztery soczewki. Przez wziernik przepuszczona zostaje wiązka światła, która przechodząc przez soczewkę naświetla dno oka. Przed okiem osoby badanej znajduje się soczewka skupiająca, której zadaniem jest powiększenie uzyskanego obrazu. Podczas badania, a także po nim pacjent może odczuwać lekki dyskomfort spowodowany chwilowym pogorszeniem się wzroku.

Test Amslera

Test Amslera jest badaniem, które może pomóc we wczesnym wykryciu AMD. Jego celem jest zbadanie widzenia w obrębie dołka środkowego siatkówki. Podczas badania wykorzystuje się specjalną siatkę w formie kwadratu o boku 10 cm. Siatka ta składa się z czarnych linii przecinających się co pół centymetra. Każdy utworzony w ten sposób kwadracik odpowiada kątowi widzenia jednego stopnia. W centrum siatki Amslera znajduje się czarny punkt (kropka), na który kieruje się oś widzenia. Osoba, u której już rozwija się AMD będzie widziała faliste linie, mroczki oraz zmienne wielkości kwadracików.

Jak leczyć AMD?

Obecnie nie jest znany skuteczny sposób pozwalający na leczenie zwyrodnienia plamki żółtej. Osoby chore mogą wspomagać się specjalną dietą bogatą w przeciwutleniacze oraz przyjmować leki poprawiające ukrwienie. Pomocne może być także obniżenie poziomu cholesterolu. Pacjenci zmagający się z postacią wysiękową AMD mogą zdecydować się na przeprowadzenie zabiegu z użyciem lasera. Dzięki temu możliwe jest zniszczenie nieprawidłowych naczyń. Zabieg laserowy nie może być przeprowadzony u pacjentów, u których nieprawidłowe naczynia znajdują się bezpośrednio w centrum plamki żółtej.

Dieta osób cierpiących na zwyrodnienie plamki żółtej

Przeprowadzone badania naukowe wykazały, że odpowiednia dieta może pomóc w profilaktyce oraz leczeniu objawów zwyrodnienia plamki żółtej. Dieta ta powinna być w pełni zbilansowana i bogata w karotenoidy, antyoksydanty, kwasy tłuszczowe omega 3, a także składniki mineralne. W związku z tym w diecie powinny znaleźć się marchew, kiwi, maliny, jarmuż, awokado, szpinak, czerwona papryka, jeżyny, brokuł, agrest, natka pietruszki, czarna porzeczka i nektarynki. W przygotowywanych posiłkach nie powinno również zabraknąć orzechów, pestek, żółtek kurzych, chudych serów, ryb oraz owoców morza.